W piątek prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Nowe przepisy, które weszły w życie w sobotę, przewidują istotne wsparcie dla poszkodowanych. Wśród kluczowych zmian znalazły się m.in. pomoc dla kredytobiorców dotkniętych skutkami żywiołu, zasiłki losowe na cele edukacyjne dla dzieci, dodatkowe wolne w pracy czy wsparcie dla przedsiębiorców i rolników. Nowe regulacje mają na celu zapewnienie szybkiej i efektywnej pomocy dla rodzin, które w wyniku powodzi straciły swoje mienie oraz dostęp do podstawowych usług. Adwokat Aneta Sołtysik z Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku-Białej tłumaczy najważniejsze formy pomocy.

Pomoc wynikająca ze specustawy przysługuje osobom zamieszkałym na terenach wskazanych w rozporządzeniu z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie. Gminami poszkodowanymi są gminy położone na terenie obszaru objętego stanem klęski żywiołowej. W naszym regionie należą do nich powiaty: bielski, cieszyński, pszczyński i raciborski oraz miasto na prawach powiatu Bielsko-Biała. Pomoc przysługuje także przedsiębiorcom oraz rolnikom z tych obszarów.

Wsparcie kredytobiorców

Osoby posiadające kredyt mieszkaniowy, a które utraciły – nawet tymczasowo – możliwość korzystania ze swojego domu lub mieszkania, mogą ubiegać się o bezzwrotne wsparcie z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Pomoc będzie udzielana na wniosek, a państwo pokryje raty kredytu (kapitałowe i odsetkowe) przez okres 12 miesięcy. Środki zostaną wypłacane co miesiąc bezpośrednio na rachunek wskazany przez kredytodawcę do obsługi wsparcia. Wniosek o udzielenie wsparcia składać można w okresie obowiązywania stanu klęski żywiołowej w banku, w którym został zaciągnięty kredyt mieszkaniowy.

Z kolei osobom, które w wyniku powodzi utraciły swoje źródło dochodu lub pracowały na terenie objętym zalaniem lub ich firma znajdowała się na takim terenie, przysługuje 3-miesięczny okres spłaty kredytu mieszkaniowego przez państwo.

Nowe zasiłki

Przepisy specustawy zakładają 1000 zł zasiłku dla rodziny lub osoby samotnej – poszkodowanych w wyniku powodzi w celu pokrycia kosztów zużycia energii elektrycznej lub paliwa do agregatów na osuszenie mieszkania lub domu. Środki te mają pochodzić z budżetu państwa w kwocie 25 mln zł, pochodzące z rezerwy celowej.

Kolejną formą pomocy jest tzw. zasiłek losowy, przeznaczony na zaspokojenie potrzeb edukacyjnych dziecka w przedszkolu (zerówka) lub w szkole wszystkich typów, poszkodowanych w wyniku powodzi (mieszkają w dotkniętej kataklizmem gminie albo ich szkoła lub przedszkole znajduje się na terenie objętym powodzią). Zasiłek losowy jest przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej i nie podlega zwrotowi. Wniosek o zasiłek losowy składa się w urzędzie gminy i dołącza oświadczenie, że w wyniku powodzi doznał szkody majątkowej wraz z określeniem jej wartości, nie ubiegał się o zasiłek losowy na terenie innej gminy oraz że wyraża zgodę na weryfikację danych zawartych we wniosku. Decyzję wydaje się niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni od dnia wpłynięcia wniosku do organu.

Z kolei dla rodziców, którzy ze względu na zamknięcie żłobka czy klubu dziecięcego, muszą sprawować opiekę i nie mogą pracować, przewidziano dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres zamknięcia z powodu powodzi placówki lub przez okres niemożności sprawowania opieki z powodu powodzi przez nianię lub dziennego opiekuna, jeżeli dziecko nie uczęszcza do innej placówki.

Dodatkowy urlop i obniżenie wymiaru czasu pracy

Specustawa wprowadza także rozwiązania w zakresie dodatkowych dni wolnych od pracy. Pracownik poszkodowany w powodzi może skorzystać z dodatkowego płatnego urlopu, w wymiarze do 20 dni, na działania związane z usuwaniem skutków kataklizmu. Pracodawca będzie mógł ubiegać się o zwrot kosztów wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenie społeczne za okres tego urlopu, finansowanych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zwiększona została także pula dni urlopu „na żądanie” – pracownikowi poszkodowanemu w wyniku powodzi przysługuje obecnie 8 dni urlopu w trybie „na żądanie” (nie jest to dodatkowy urlop – wliczany jest w wymiar urlopu wypoczynkowego).

Pracownik zamieszkujący na terenie obszaru gminy objętej stanem klęski żywiołowej oraz w okresie stanu klęski żywiołowej, może złożyć pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o obniżenie wymiaru czasu pracy maksymalnie do pół etatu. Pracodawca powinien przychylić się do wniosku pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy pracodawca informuje pracownika w terminie 2 dni roboczych. Wniosek składa się na 2 dni przed dniem rozpoczęcia wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy. Ponadto pracodawca nie może wysyłać pracownika z terenu objętego klęską żywiołową na delegację bez jego zgody. Nie może także nakazać pracy w godzinach nadliczbowych. Przepisy te mają na celu umożliwienie pracownikowi zamieszkującemu tereny objęte powodzią sprawowania większej kontroli nad jego czasem wolnym. Ważna zmiana dotyczy także strażaków – w ich przypadku nadgodziny są opłacane bez limitów.

Zakaz handlu w niedzielę

W związku z powodzią w okresie obowiązywania stanu klęski żywiołowej zakaz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych może zostać zniesiony w określonych sytuacjach. Oznacza to, że zakaz nie będzie obowiązywał w zakresie wykonywania czynności związanych z handlem, polegających na rozładowywaniu, przyjmowaniu i ekspozycji towarów pierwszej potrzeby oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania takich czynności. Zwolnienie z zakazu nie będzie obowiązywać w niedziele, w które przypada święto.

Pomoc dla przedsiębiorców i dla rolników

Rząd w specustawie zawarł także wsparcie dla przedsiębiorców poszkodowanych w wyniku powodzi. Otrzymają oni 16000 zł na każdego pracownika zgłoszonego do ubezpieczenia w ZUS lub równowartość 75% średniomiesięcznego przychodu z poprzedniego roku. Z pomocy będą mogli skorzystać zarówno właściciele jednoosobowych działalności gospodarczych, pracodawcy, jak i przedsiębiorcy prowadzący działalność sezonową. Maksymalna kwota wsparcia dla jednego przedsiębiorcy wyniesie milion złotych, a na cały program pomocy zarezerwowano miliard złotych. Przedsiębiorcy mogą składać wnioski do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który zweryfikuje także czy świadczenie nie przekroczyło wartości szkody. Z kolei rolnicy poszkodowani w wyniku powodzi przez rok będą zwolnieni ze składek do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Prawną Kupilas&Krupa z Bielska-Białej.

***

Powyższa publikacja portalu bielsko.biala.pl jest częścią cyklu publikacji na temat aktualnych problemów prawnych, z jakimi spotyka się każdy z nas w życiu prywatnym czy pracy zawodowej. Opracowania powstały dzięki współpracy z ekspertami z renomowanej kancelarii prawniczej z Bielska-Białej, którzy odpowiadają na łamach portalu na pytania Czytelników w sprawach dotyczących poruszanych zagadnień. Pytania można zadawać pod artykułem, na naszym profilu w Facebooku i na adres: [email protected], a także na adres i w serwisach społecznościowych Kancelarii Prawnej Kupilas&Krupa.

Dotychczas w tym cyklu ukazały się następujące artykuły: