Zawarcie związku małżeńskiego wiąże się z wieloma zobowiązaniami natury prawnej. Należą do nich także kwestie dotyczące finansów małżonków. W polskim prawie wyróżnić można dwa najbardziej popularne ustroje małżeńskie majątkowe - to wspólność majątkowa małżeńska i rozdzielność majątkowa. Decyzja małżonków o tym, w jakim ustroju majątkowym pozostają, rodzi konsekwencje prawne, zarówno podczas małżeństwa, jak i już po orzeczeniu rozwodu. Tymczasem nieporozumienia na tle finansowym są jedną z 10 najczęstszych przyczyn rozwodów w naszym kraju. Radczyni prawna Marta Wadas z Kancelarii Kupilas&Krupa z Bielska-Białej odpowiada na pytania czytelników portalu bielsko.biala.pl na temat finansów w małżeństwie.

Warto wiedzieć, że zawierając związek małżeński, z mocy prawa, pomiędzy małżonkami powstaje ustawowa wspólność małżeńska majątkowa. Oznacza to, że od tego momentu, co do zasady, wszystko, co małżonkowie nabędą, jest wspólne. Jednak podkreślić należy, że i od tej zasady są pewne odstępstwa, o których poniżej. Jeśli para przed zawarciem małżeństwa podpisze umowę małżeńską majątkową, tzw. intercyzę, wówczas majątek wspólny nie powstanie. Umowa może zostać zawarta także w trakcie trwania związku małżeńskiego. Umowę taką należy zawrzeć, pod rygorem nieważności, w formie aktu notarialnego.

Należy jednak zwrócić uwagę, że choć powszechnie stosuje się termin „intercyza” właśnie do umowy wprowadzającej rozdzielność majątkową między małżonkami, to w rzeczywistości określa on „umowę małżeńską”, która wcale nie musi wprowadzać pełnej rozdzielności majątkowej. Zgodnie z przepisem art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą zawrzeć umowę rozszerzającą ustawową wspólność majątkową, umowę ograniczającą ustawową wspólność majątkową, ustanowić rozdzielność majątkową oraz ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Wracając jednak do majątku wspólnego małżonków, choć faktycznie po zawarciu małżeństwa większość dochodów zasila majątek wspólny małżonków, to jednak każdy z małżonków w dalszym ciągu posiada także swój majątek osobisty. To 10 elementów, do których należą m.in. to, co małżonek nabył przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków oraz także te przedmioty, które służą do zaspokajania potrzeb osobistych.

Co istotne, nieporozumienia na tle finansowym są jedną z 10 najczęstszych przyczyn rozwodów w naszym kraju. Dlatego warto zatem jeszcze przed ślubem ustalić pewne zasady w kwestii pieniędzy. Na temat finansów małżonków czytelnicy portalu bielsko.biala.pl zadali kilka ważnych pytań. Zapraszamy do zapoznania się z odpowiedziami radczyni prawnej Marty Wadas z Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku- Białej. Zachęcamy również do obejrzenia materiału wideo z odpowiedziami.

1. Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą - czy w takiej sytuacji lepiej podpisać intercyzę? Póki co dobrze idzie, ale gdyby pojawiły się jakieś długi, to czy intercyza uchroni żonę przed tym żeby ściągano z niej długi?

Trzeba mieć na uwadze, iż skutkiem zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej, zwanej potocznie intercyzą, jest z jednej strony właśnie brak odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania małżonka, ale jednocześnie brak udziału w zysku wypracowanym przez współmałżonka. Bez kompleksowej analizy Państwa sytuacji trudno zatem odpowiedzieć, czy dla Państwa lepiej byłoby zawrzeć umowę o rozdzielności majątkowej.

2. Będziemy się rozwodzić z żoną. Mamy wspólność i jedno konto, mamy też wspólny kredyt i leasing. Co w takiej sytuacji? Jak to będzie po rozwodzie?

Wspólne konto nie przestaje automatycznie istnieć z chwilą rozwodu i w konsekwencji ustaniem wspólności majątkowej. Aby je zamknąć konieczne jest złożenie stosownego wniosku do banku. Odnośnie zgromadzonych na nim środków, to co do zasady, stanowią majątek wspólny i będą podlegały podziałowi między byłymi małżonkami według stanu na dzień powstania rozdzielności majątkowej.

Jednocześnie, ustanie wspólności majątkowej nie ma wpływu na zobowiązania małżonków, w tym spłatę kredytu. Krótko mówiąc - kredyt musi być spłacany.

W sytuacji posiadania wspólnego kredytu istnieje kilka rozwiązań. Zawarcie z bankiem aneksu do umowy, na podstawie którego jeden z małżonków przejmuje spłatę kredytu, a bank zwalnia drugiego z długu. Może to być jednak rozwiązanie trudne do wdrożenia ze względu na konieczność posiadania wysokiej zdolności kredytowej przez małżonka przejmującego kredyt.

Drugim rozwiązaniem jest przejęcie zobowiązania przez jednego z kredytobiorców i zwolnienie drugiego, ale z dołączeniem nowego kredytobiorcy, np. rodzica, czy nowego partnera. W przypadku niemożności zastosowania powyższych rozwiązań konieczna może okazać się sprzedaż mieszkania i wcześniejsza spłata kredytu.

Natomiast odnośnie leasingu, to tutaj również należy mieć na uwadze, że zobowiązanie musi być spłacane niezależnie od rozwodu małżonków.

Jednocześnie należy wskazać, iż wynikające z umowy leasingu prawo użytkowania przedmiotu wziętego w leasing oraz roszczenie o jego nabycie wchodzi w skład majątku wspólnego. Niniejsza kwestia była przedmiotem postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2015 r. II CSK 322/14. W wyroku Sąd Najwyższy orzekł również, iż przedmiot leasingu wchodzi w skład majątku wspólnego także wówczas, gdy do jego wykupu doszło już po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. W takim przypadku małżonek, który spłacał samodzielnie po tej dacie raty leasingowe oraz poniósł koszt wykupu ma do drugiego małżonka roszczenie o zwrot połowy zapłaconych z tego tytułu należności.

3. Narzeczony upiera się na intercyzę, ja nie jestem przekonana. On zarabia więcej, jak to facet. Co w takiej intercyzie powinno się znaleźć?

Jak już wskazywałam w odpowiedzi na pierwsze pytanie, ustanowienie rozdzielności majątkowej niesie za sobą różne konsekwencje, w tym m.in. brak odpowiedzialności za zobowiązania małżonka wynikające np. z prowadzonej działalności gospodarczej, ale jednocześnie oznacza, że nie powstaje majątek wspólny, w skład którego wchodziłyby dochody obojga małżonków.

Odnośnie natomiast samej formy intercyzy, to przede wszystkim pod rygorem nieważności musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Sama umowa zawiera dokładne oznaczenie stron w Państwa przypadku- przyszłych małżonków (imiona, nazwiska, nr dowodu osobistego, nr pesel, miejsce zamieszkania) oraz postanowienia dotyczące ustroju majątkowego jaki strony zgodnie chcą ustanowić.

4. Jestem z mężem w trakcie rozwodu. Czy jeszcze jako żona mam do tego prawo, aby sprawdzić wartość tych spółek?

Spółki podlegają obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, który jest jawny. Jawność oznacza, że może Pani przeglądać akta rejestrowe, gdzie znajdują się m.in. sprawozdania finansowe spółki. Odnośnie natomiast określenie ile są warte spółki bądź udziały posiadane przez Pani męża, konieczne może okazać się skorzystanie z usług specjalistów, którzy zajmują się dokonywaniem takich wycen.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Prawną Kupilas&Krupa z Bielska-Białej.

***

Powyższa publikacja portalu bielsko.biala.pl jest częścią cyklu publikacji na temat aktualnych problemów prawnych, z jakimi spotyka się każdy z nas w życiu prywatnym czy pracy zawodowej. Opracowania powstały dzięki współpracy z ekspertami z renomowanej kancelarii prawniczej z Bielska-Białej, którzy odpowiadają na łamach portalu na pytania Czytelników w sprawach dotyczących poruszanych zagadnień. Pytania można zadawać pod artykułem, na naszym profilu w Facebooku i na adres: [email protected], a także na adres i w serwisach społecznościowych Kancelarii Prawnej Kupilas&Krupa.

Dotychczas w tym cyklu ukazały się następujące artykuły: