Upadłość konsumencka to w wielu przypadkach szansa na nowy start dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Specjalne postępowanie sądowe ma na celu oddłużenie konsumentów, którzy nie są w stanie uregulować swoich zobowiązań. Coraz więcej osób decyduje się na skorzystanie z upadłości konsumenckiej. W Bielsku-Białej w 2022 roku upadłość ogłosiło 246 osób - to siódmy najwyższy wynik w kraju, a w pierwszym kwartale br. upadłości było już 69. Po opublikowanym na ten temat artykule Czytelnicy portalu przesłali szereg pytań. Dzisiaj radca prawny Agnieszka Kupilas-Sayed z Kancelarii Kupilas&Krupa tłumaczy na czym polega procedura upadłości konsumenckiej i z jakimi ograniczeniami się wiąże.

Postępowanie upadłościowe ma na celu umożliwienie dłużnikowi spłacenia zobowiązań i wyrwanie się ze spirali długów. W toku postępowania upadłościowego ustalany jest przez Sąd plan spłaty, który ma na celu określenie wysokości spłat i okresu przez jaki Dłużnik ma dokonywać spłaty na rzecz wierzycieli, a po upływie tego okresu dłużnik może ubiegać się o umorzenie pozostałych zobowiązań.

Rekordowy rok pod względem upadłości?

Według raportu Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej w zeszłym roku ogłoszono upadłość konsumencką wobec 15 622 osób z całego kraju. Z kolei w Bielsku-Białej upadłość ogłosiło 246 osób - to najwyższy wyniki w województwie śląskim i 7. miejsce w kraju. COIG niedawno opublikował wyniki za pierwszy kwartał br. Był to rekordowy okres dla upadłości konsumenckiej. W pierwszym kwartale bankructwo w Polsce ogłosiło 5352 dłużników - jest to najwyższy kwartalny wynik w historii (dla porównania w 2017 roku z upadłości konsumenckiej skorzystało w sumie 5,5 tys. osób).

W marcu br. padł miesięczny rekord - 2016 upadłości konsumenckich. Najwięcej, bo aż 1172 upadłości ogłoszono w województwie śląskim. W Bielsku-Białej do końca marca upadłość ogłosiło 69 osób fizycznych - to 10. lokata w kraju. Stolicę Podbeskidzia w województwie wyprzedza tylko Zabrze z 75 upadłościami. Najmłodsza osoba, która w pierwszych miesiącach tego roku ogłosiła upadłość ma 21 lat, a najstarsza 88, średnia wieku to 49 lat. Najwyższy odsetek upadłości dotyczy seniorów w wieku 60 lat i więcej (26,07 proc. wszystkich upadłości konsumenckich), osób w wieku 40-49 lat - 26,05 proc. i 30-39 - 22,72 proc. 

Po publikacji artykułu o procedurze upadłości konsumenckiej Czytelnicy portalu www.bielsko.biala.pl zadali szczegółowe pytania w tym zakresie. Zapraszamy do zapoznania się z odpowiedziami ekspertki, radcy prawnego Agnieszki Kupilas-Sayed, wspólnika Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku-Białej. Zachęcamy do obejrzenia nagrania wideo, w którym wyjaśnione zostają wszystkie pytania (na dole artykułu).

Jakie są ograniczenia przy upadłości konsumenckiej dla konsumenta - co mogę robić, a czego nie? I jakie są konsekwencje upadłości? Rozumiem, że umarzają długi, ale co dalej?

Upadłość konsumencka zawsze wiąże się z przejęciem przez syndyka majątku dłużnika, przede wszystkim nieruchomości, środków pieniężnych na koncie czy samochodu. Osoba zadłużona traci możliwość zarządzania swoim majątkiem, ale zyskuje szansę na uwolnienie się od długów.

Oprócz tego należy pamiętać, że z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z mienia wchodzącego do masy upadłości i rozporządzania nim. Oznacza to, że w toku postępowania, dłużnik nie może bez zgody syndyka dokonać sprzedaży jakiejkolwiek części swojego majątku. Taka czynność prawna byłaby nieważna. Ponadto, dłużnik po ogłoszeniu upadłości nie może zawierać niektórych umów - to np. umowy kupna, które zwiększają zadłużenie i uniemożliwiają spłatę wierzycieli. Dłużnik nie może także wziąć kredytu bankowego. Zakaz dotyczy całego okresu spłacania zobowiązania. Jednak nawet po odzyskaniu zdolności kredytowej część banków może odmówić przyznania kredytu.

Jeśli mam długi i jestem właścicielem domu, ale zgłoszę wniosek o upadłość konsumencką, to czy mój dom zostanie zlicytowany, a ja pójdę „pod most”?

Nieruchomość upadłego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wchodzi do masy upadłości. Oznacza to, że z dniem ogłoszenia upadłości zarząd nad nieruchomością (domem, mieszkaniem) przejmuje syndyk. Upadłemu przysługuje jednak ochrona przed bezdomnością. Jeżeli upadły jest właścicielem domu lub mieszkania, w którym zamieszkuje, może nadal w nim mieszkać wraz ze swoimi bliskimi do czasu przeprowadzenia procedury sprzedaży mieszkania lub domu przez syndyka. Do czasu sprzedaży upadły może korzystać z mieszkania w oparciu o postanowienie sędziego-komisarza, który sędzia określa sposób korzystania z mieszkania. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży sąd może wydzielić kwotę, która pozwoli wynająć upadłemu mieszkanie na okres od roku do 2 lat.

Czy należy spełnić określone warunki, aby ogłosić upadłość? Czy każdy, kto ma długi może złożyć taki wniosek?

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej mogą złożyć wyłącznie osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej oraz, co kluczowe, utraciły możliwość systematycznego regulowania swoich zobowiązań finansowych. Podstawowym warunkiem wszczęcia postępowania upadłościowego jest niewypłacalność dłużnika. Przyjmuje się, że konsument staje się niewypłacalny, kiedy jego miesięczne dochody nie wystarczają na pokrycie bieżących kosztów utrzymania i zobowiązań należnych do spłaty. Przyjmuje się, że przerwa w spłatach zobowiązań powinna trwać przynajmniej 3 miesiące. Dłużnik uznawany jest za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się powyżej 24 miesięcy.

Ciekawi mnie jak taki proces wygląda w praktyce. Sąd przyznaje upadłość, a moje długi są umarzane i ich nie spłacam czy spłacam w jakiejś mniejszej części?

Samo ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez sąd nie oznacza jeszcze, że długi zostają umorzone. W pierwszej kolejności istniejące zobowiązania finansowe zostaną zaspokojone z ustalonego majątku dłużnika. Gdy ten ulegnie już likwidacji, sąd mając na uwadze ustaloną listę wierzytelności, wydaje postanowienie o ustaleniu dokładnego planu spłaty wierzycieli. Ujęte jest w nim, w jakim zakresie i w jakim terminie dłużnik jest zobowiązany do spłaty swojego zadłużenia. Tylko w wyjątkowych przypadkach należności mogą zostać całkowicie umorzone bez obowiązku dokonywania jakichkolwiek spłat. Należy także pamiętać, że istnieją szczególne kategorie długów, które nigdy nie będą podlegać umorzeniu. To m.in. zadłużenia z tytułu rent i odszkodowań, orzeczone przez sąd grzywny czy długi powstałe w wyniku nieregulowanych alimentów.

Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką? Czy wystarczy pójść do sądu?

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej kieruje się do sądu rejonowego (wydział gospodarczy) zgodnie z miejscem zamieszkania dłużnika. Taki wniosek można złożyć osobiście na biurze podawczym sądu lub drogą pocztową. Wniosek o upadłość można także złożyć drogą elektroniczną za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Prawną Kupilas&Krupa z Bielska-Białej.

***

Powyższa publikacja portalu bielsko.biala.pl jest częścią cyklu publikacji na temat aktualnych problemów prawnych, z jakimi spotyka się każdy z nas w życiu prywatnym czy pracy zawodowej. Opracowania powstały dzięki współpracy z ekspertami z renomowanej kancelarii prawniczej z Bielska-Białej, którzy odpowiadają na łamach portalu na pytania Czytelników w sprawach dotyczących poruszanych zagadnień. Pytania można zadawać pod artykułem, na naszym profilu w Facebooku i na adres: [email protected], a także na adres i w serwisach społecznościowych Kancelarii Prawnej Kupilas&Krupa.

Dotychczas w tym cyklu ukazały się następujące artykuły: