Problemy finansowe mogą dotknąć zarówno osoby prywatne, jak i przedsiębiorców. Prawo przewidziało jednak mechanizmy, które pomagają wyjść z trudnej sytuacji materialnej i spirali długów oraz jednocześnie umożliwiają wierzycielom odzyskanie przynajmniej części należności. Mowa tu o upadłości konsumenckiej i upadłości gospodarczej przedsiębiorcy. Choć obie formy upadłości brzmią podobnie i mają na celu rozwiązanie problemów związanych z niewypłacalnością, to znacząco różnią się pod względem realizowanych procedur i efektów. Dawid Jakubiec, prawnik z Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku-Białej wyjaśnia, na czym polegają te rozwiązania i kto dokładnie może z nich skorzystać.

Zrozumienie mechanizmów upadłości konsumenckiej i upadłości gospodarczej jest kluczowe, aby dokonać odpowiedniego wyboru w przypadku niewypłacalności. Konsumenci, czyli osoby prywatne, które mierzą się z problemami finansowymi i terminową spłatą zobowiązań, mogą rozważyć ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Wraz z postępowaniem sądowym zostaną oddłużone i będą spłacać wierzytelności zgodnie z ustalonym planem spłaty. Z kolei upadłość gospodarcza dotyczy przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością i przede wszystkim ma na celu zaspokojenie wierzycieli w sposób najbardziej efektywny, często restrukturyzację lub likwidację przedsiębiorstwa.

- Upadłość konsumencka, jak i upadłość gospodarcza przedsiębiorcy przez wiele osób postrzegane są jako ostateczny wyrok. Tymczasem to szansa na nowy start – dla osób fizycznych wyjście ze spirali długów i sukcesywny powrót do stabilizacji finansowej. Może być również stosowana przez byłych przedsiębiorców, ale tylko pod warunkiem, że zakończyli działalność gospodarczą i uzyskali status konsumenta. Z kolei dla przedsiębiorców oznacza zaspokojenie wierzycieli i jest jedyną drogą, by przynajmniej zminimalizować straty. Obie formy upadłości wymagają jednak indywidualnego podejścia, zrozumienia i dopełnienia wielu istotnych formalności, szczególnie w przypadku upadłości gospodarczej, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem, by znaleźć rozwiązanie najlepiej dopasowane do danej sytuacji – podkreśla Dawid Jakubiec, prawnik z Kancelarii Kupilas&Krupa.

Upadłość konsumencka to szansa na nowy start dla zwykłego Kowalskiego

Upadłość konsumencka to szczególna procedura sądowa, skierowana do osób fizycznych, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej, stając się niewypłacalne. Celem tego postępowania jest oddłużenie osoby prywatnej i umożliwienie jej "nowego startu" finansowego poprzez ustalenie planu spłaty długów, a w szczególnych przypadkach nawet ich umorzenie. Jeszcze kilka lat temu, aby osoba fizyczna mogła ogłosić upadłość konsumencką, musiała udowodnić przed sądem, że nie doprowadziła do swojej niewypłacalności lub istotnie jej nie zwiększyła w sposób umyślny lub wskutek rażącego niedbalstwa. Po nowelizacji przepisów w 2020 roku, upadłość konsumencka jest dostępna dla zdecydowanie większej liczby osób borykających się z długami. Wniosek o upadłość konsumencką może być obecnie oddalony w wypadku celowego działania dłużnika, czyli np. w sytuacji, gdy osoba zdolna do pracy jej nie podejmuje.

Aby ogłosić upadłość konsumencką, dłużnik musi wykazać stan niewypłacalności, co oznacza, że od co najmniej trzech miesięcy nie jest w stanie regulować swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnik uznawany jest za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się powyżej 24 miesięcy. Wniosek o upadłość konsumencką składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika. Podkreślić należy, że w przypadku braku środków na pokrycie kosztów postępowania, mogą one być tymczasowo pokrywane przez Skarb Państwa, co ułatwia dostęp do tej formy upadłości osobom o ograniczonych zasobach finansowych.

Upadłość konsumencka nie oznacza jednak, że długi zostają umorzone. Wszystkie zobowiązania finansowe upadłego zostają ujęte w planie spłat przygotowanym przez syndyka i zatwierdzonym przez sąd. Taki plan obejmuje wszystkich wierzycieli, a zadaniem syndyka jest ustalenie priorytetów w zaspokajaniu roszczeń. W przypadku upadłości konsumenckiej wystarczy, że dłużnik ma jednego wierzyciela, aby mógł złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Jest to istotna różnica w porównaniu do upadłości gospodarczej, gdzie wymagane jest istnienie co najmniej dwóch wierzycieli.

Upadłość gospodarcza i niewypłacalność przedsiębiorcy

Prowadzenie własnej firmy wiąże się z dużym ryzykiem, a chociażby chwilowa utrata płynności finansowej, może oznaczać niemałe kłopoty dla przedsiębiorcy. W niektórych przypadkach wyjściem z trudności finansowych przedsiębiorstwa jest upadłość gospodarcza. To rozwiązanie skierowane do przedsiębiorców, czyli osób fizycznych, prawnych oraz jednostek organizacyjnych prowadzących działalność gospodarczą lub zawodową. Może ona dotyczyć zarówno małych przedsiębiorstw, jak i dużych korporacji, które znalazły się w sytuacji niewypłacalności. Głównym celem jest zaspokojenie wierzycieli oraz, o ile to możliwe, zachowanie wartości przedsiębiorstwa. Może to oznaczać jego restrukturyzację, sprzedaż lub całkowitą likwidację, ale zawsze w sposób najkorzystniejszy dla wierzycieli. Uzyskane środki rozdziela się pomiędzy wierzycieli. Proces ten ma na celu uporządkowanie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz zabezpieczenie interesów wierzycieli.

Aby podjąć procedurę upadłości gospodarczej, przedsiębiorca musi być niewypłacalny. Uznaje się, że utrata zdolności do spłaty wymaganych zobowiązań następuje, gdy zaległości w spłatach wynoszą co najmniej 3 miesiące. W przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, niewypłacalność występuje, gdy wartość zobowiązań przekracza wartość posiadanego majątku, a taki stan utrzymuje się przez co najmniej 24 miesiące. Co ważne, przedsiębiorca musi posiadać majątek, który wystarczać będzie na pokrycie kosztów postępowania oraz zaspokojenie wierzycieli w określonym stopniu. Z tą uwagą, że majątek musi być wolny od zobowiązań hipotecznych czy zastawów. W sytuacji, gdy posiadany majątek nie pozwala na pokrycie tego typu kosztów lub jeżeli tylko wystarcza na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem, taki wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie oddalony. W przypadku upadłości gospodarczej, dłużnik musi sam pokryć koszty postępowania, co może stanowić dodatkowe obciążenie finansowe.

Aby ogłosić upadłość gospodarczą, przedsiębiorca musi mieć co najmniej dwóch wierzycieli. Proces ten jest bardziej skomplikowany i kosztowny niż upadłość konsumencka. Wymaga złożenia wniosku do sądu gospodarczego, który ocenia stan niewypłacalności oraz możliwości restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Wierzyciele mogą zgłaszać swoje roszczenia w postępowaniu upadłościowym, a ich zaspokojenie odbywa się zgodnie z ustalonym planem podziału majątku dłużnika.

Upadłość konsumencka i gospodarcza to różne narzędzia prawne, które mają wspólny, nadrzędny cel - rozwiązanie problemów niewypłacalności. Wybór odpowiedniego rodzaju upadłości zależy od statusu dłużnika oraz jego sytuacji finansowej. Każdy z tych procesów ma swoje specyficzne cechy, które warto dokładnie rozważyć przed podjęciem decyzji o ogłoszeniu upadłości.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Prawną Kupilas&Krupa z Bielska-Białej.

***

Powyższa publikacja portalu bielsko.biala.pl jest częścią cyklu publikacji na temat aktualnych problemów prawnych, z jakimi spotyka się każdy z nas w życiu prywatnym czy pracy zawodowej. Opracowania powstały dzięki współpracy z ekspertami z renomowanej kancelarii prawniczej z Bielska-Białej, którzy odpowiadają na łamach portalu na pytania Czytelników w sprawach dotyczących poruszanych zagadnień. Pytania można zadawać pod artykułem, na naszym profilu w Facebooku i na adres: [email protected], a także na adres i w serwisach społecznościowych Kancelarii Prawnej Kupilas&Krupa.

Dotychczas w tym cyklu ukazały się następujące artykuły: