Sprawy spadkowe związane nie tylko ze śmiercią bliskiego, ale także osoby daleko spokrewnionej, powodują różne konsekwencje prawne. Otrzymanie spadku wiąże się bowiem ściśle z prawami oraz obowiązkami majątkowymi. Na mocy prawa nabycie spadku z reguły następuje w sposób automatyczny - wówczas mówimy o pozytywnych aspektach w zakresie dziedziczenia majątku. Jednak niektóre sprawy spadkowe mogą powodować trudności, w tym odpowiedzialność za długi, brak porozumienia między spadkobiercami czy roszczenia o zachowek. Adwokat Aneta Sołtysik z Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku-Białej tłumaczy najważniejsze aspekty prawa spadkowego i odpowiada na pytania Czytelników portalu www.bielsko.biala.pl.

Zgodnie z prawem, spadek to ogół majątku, w tym również prawa i obowiązki majątkowe zmarłej osoby, które w chwili śmierci przechodzą na jej spadkobierców, najczęściej potomków. Nie dziedziczy się tylko pieniędzy, dzieł sztuki czy nieruchomości, ale też długi i inne zobowiązania oraz obciążenia po zmarłym. W Polsce spadek można objąć na drodze dziedziczenia testamentowego lub ustawowego.

Jeśli spadkodawca przed śmiercią nie sporządził testamentu, wówczas całość spadku podlega dziedziczeniu ustawowemu. Jeśli jednak testament został sporządzony, to ma on charakter nadrzędny nad mechanizmami dziedziczenia ustawowego. W dokumencie tym spadkodawca określa kogo i w jakiej części chce po swojej śmierci obdarować majątkiem. Na podstawie testamentu, spadek mogą otrzymać także osoby niespokrewnione, a nawet zupełnie obce spadkodawcy, z zastrzeżeniem, że testament został sporządzony zgodnie z wymogami prawa spadkowego. Ważny w świetle prawa testament można sporządzić u notariusza w formie dokumentu notarialnego. Przepisy dotyczące tej formy testamentu mają na celu zapewnienie autentyczności testamentu, woli i zdolności spadkowych.

Niewątpliwym atutem sporządzenia testamentu w formie aktu notarialnego jest to, że jego oryginał jest przechowywany w sejfie w kancelarii notarialnej. Chroni go to przed zniszczeniem, sfałszowaniem czy próbą ukrycia przez osoby nieżyczliwe spadkodawcy. Co istotne, sporządzenie testamentu jest czynnością osobistą, bo nie można go sporządzić przez osobę trzecią - pełnomocnika. Testament można również sporządzić samemu, w zaciszu domu. Należy wówczas własnoręcznie spisać swoją ostatnią wolę na kartce papieru, podpisać ją i opatrzyć datą dzienną. Raz sporządzony testament można następnie odwołać, niszcząc go lub spisując nowy dokument. Testament może napisać każda osoba pełnoletnia, o ile nie została ubezwłasnowolniona. Dopóki żyje spadkodawca, nie wywołuje on skutków prawnych - spadkodawca może dowolnie dysponować swoim majątkiem, może testament zmienić, odwołać lub sporządzić kolejne.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2977) przewiduje bardzo ważne zmiany w zakresie prawa spadkowego, które dotyczą przepisów kodeksu cywilnego, kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

W artykule Rewolucja w prawie spadkowym. Nadchodzą bardzo ważne zmiany dla spadkobierców znalazło się wyjaśnienie planowanych zmian. Po jego publikacji Czytelnicy portalu www.bielsko.biala.pl zadawali szczegołowe pytania dotyczące prawa spadkowego. Zapraszamy do zapoznania się z odpowiedziami adwokat Anety Sołtysik w Kancelarii Kupilas&Krupa w Bielsku-Białej. Zachęcamy także do obejrzenia wideo, w którym wyjaśnione zostaną wszystkie zagadnienia (zostało umieszczone na dole strony).

1. Co w sytuacji jeśli ktoś nie zostawił testamentu? Jak w takiej sytuacji majątek dzieli pomiędzy dzieci?

Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Jeśli ktoś nie zostawił testamentu, to zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, w pierwszej kolejności do dziedziczenia powołany jest małżonek oraz dzieci. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1⁄4 całości spadku.

2. Czy są jakieś planowane zmiany dla spadkodawców?

Planowana nowelizacja kodeksu cywilnego nie zawiera zmian istotnych dla spadkodawców.

3. Co w sytuacji, jeśli raz zrzeka się spadku po zmarłym notarialnie, to czy sąd ma prawo jeszcze w dalszym ciągu wzywać do dalszych spraw spadkowych? Spadek po siostrzeńcu, a do spadku powołani są brat matki, córka i wnuki.

Raz złożone przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku po zmarłym jest wystarczające dla potrzeb postępowań sądowych. Może się zdarzyć, że sąd zawiadomi nas o toczącej się sprawie np. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym. Wówczas wystarczy przedłożyć złożone przed notariuszem oświadczenie.

4. Czy jeśli dostanę spadek po babci, ale jeszcze za jej życia, to to jest spadek czy darowizna? I czy jeśli to jest darowizna, to muszę płacić podatek? To jest dom w Pietrzykowicach.

Nabycie prawa własności nieruchomości za życia babci wskazuje, że jest to darowizna. Kwota wolna od podatku dla nabywcy zaliczonego do I grupy podatkowej (do której zaliczają się wnuki) wynosi 36 120 zł. Jeżeli wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku, to w celu zwolnienia z płatności podatku, należy zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

5. Czym jest spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Termin „dobrodziejstwo inwentarza” pojawia się w momencie składania przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku. Spadek spadkobierca może przyjąć wprost, co oznacza brak ograniczenia odpowiedzialności za długi. Może również przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza tzn. z ograniczeniem odpowiedzialności za długi. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Stan czynny spadku wyraża się w kwocie, na jaką opiewają aktywa spadkowe - całość majątku spadkobierca odpowiada spadkiem i majątkiem osobistym.

6. Mam testament. Czy spadkobiorcy ustawowi dziadka, to brat, siostry i dzieci? Czy muszę ich uwzględnić we wniosku?

Składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu, należy uwzględnić także spadkobierców ustawowych. Spadkobiercami ustawowymi w pierwszej kolejności w tej sytuacji są małżonek oraz dzieci dziadka - wskazane osoby należy wymienić we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

7. Darowizna od babci - 120 tys. zł, ale przekazana w formie gotówki. Czy muszę to gdzieś zgłaszać? Iść do prawnika? Co robić?

Kwota wolna od podatku dla nabywcy zaliczonego do I grupy podatkowej (do której zaliczają się wnuki) wynosi obecnie 36 120 zł. Jeżeli wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku, to w celu zwolnienia z płatności podatku, należy zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przepisy wymagają, aby przekazanie środków zostało udokumentowane dowodem przekazania na rachunek w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wpłacenie darowanej sumy pieniężnej przez podatnika na własny rachunek bankowy nie spełnia wymogu udokumentowania otrzymania środków pieniężnych przez obdarowanego od darczyńcy.

Artykuł powstał przy współpracy z Kancelarią Prawną Kupilas&Krupa z Bielska-Białej.

***

Powyższa publikacja portalu bielsko.biala.pl jest częścią cyklu publikacji na temat aktualnych problemów prawnych, z jakimi spotyka się każdy z nas w życiu prywatnym czy pracy zawodowej. Opracowania powstały dzięki współpracy z ekspertami z renomowanej kancelarii prawniczej z Bielska-Białej, którzy odpowiadają na łamach portalu na pytania Czytelników w sprawach dotyczących poruszanych zagadnień. Pytania można zadawać pod artykułem, na naszym profilu w Facebooku i na adres: [email protected], a także na adres i w serwisach społecznościowych Kancelarii Prawnej Kupilas&Krupa.

Dotychczas w tym cyklu ukazały się następujące artykuły: