Fundacje rodzinne na świecie znane są od lat. W Polsce jest to jednak stosunkowo nowa konstrukcja, która dopiero zyskuje popularność wśród osób szukających sposobu na ochronę rodzinnego majątku przed rozdrobnieniem. Do końca kwietnia 2024 r. tego typu podmiotów zarejestrowano już ponad tysiąc, co pokazuje zainteresowanie rozwiązaniem. Przeczytaj, jak założyć fundację rodzinną i dlaczego warto się na to zdecydować.

Fundacja rodzinna - jak założyć. Przewodnik krok po kroku

Fundacje rodzinne powstają i działają na podstawie przepisów ustawy o fundacji rodzinnej. Cały proces tworzenia takiego podmiotu można podzielić na kilka etapów, z których każdy ma swoją specyfikę.

Etap pierwszy - Ustanowienie fundacji

Pierwszy krok polega na złożeniu oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie. Zarówno jeden, jak i drugi dokument muszą zostać sporządzone w formie aktu notarialnego. O założeniu fundacji decyduje fundator, który jednak nie staje się właścicielem majątku fundacji, nie musi też partycypować w jej zarządzaniu.

Z chwilą sporządzenia takiego oświadczenia albo ogłoszenia testamentu powstaje fundacja rodzinna w organizacji. To jednostka, którą można porównać do spółki kapitałowej w organizacji. We własnym imieniu zarządza ona swoim majątkiem, nabywa prawa - w tym nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciąga zobowiązania, pozywa i jest pozywana. Osobowość prawną podmiot zyska jednak dopiero z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.

Etap drugi - statut fundacji rodzinnej

Po ustanowieniu fundacji należy sporządzić jej statut. Określa on reguły, według jakich ma działać podmiot. Treść statutu określa fundator, a dokument powinien zostać sporządzony w formie aktu notarialnego. W statucie wskazuje się obligatoryjnie:

  • nazwę i siedzibę fundacji rodzinnej;
  • szczegółowy cel fundacji rodzinnej;
  • beneficjenta lub zasady jego określana wraz ze wskazaniem przysługujących mu uprawnień oraz zasadami prowadzenia listy beneficjentów oraz zrzekania się przez nich uprawnień;
  • czas trwania fundacji rodzinnej, jeżeli jest oznaczony;
  • wartość funduszu założycielskiego;
  • zasady powoływania i odwoływania członków organów fundacji rodzinnej, a także ich prawa i obowiązki oraz zasady reprezentacji fundacji;
  • podmiot uprawniony do zatwierdzania czynności zarządu;
  • co najmniej jednego beneficjenta uprawnionego do uczestniczenia w zgromadzeniu beneficjentów;
  • zasady zmiany statutu fundacji rodzinnej;
  • przeznaczenie mienia fundacji po jej rozwiązaniu.

Oczywiście nie są to wszystkie elementy, jakie powinny znaleźć się w treści statutu. Warto określić również kwestie dotyczące zasad współpracy organów, okoliczności rozwiązania fundacji, wytyczne dotyczące inwestowania majątku czy możliwość tworzenia jednostek terenowych. Fundator ma prawo umieszczenia w statucie również innych postanowień, które uzna za potrzebne.

Po ustaleniu statutu należy powołać członków organów wymaganych przez ustawę lub statut.

Etap trzeci - przekazanie majątku do fundacji rodzinnej

Aby móc realizować swoje zadania, fundacja rodzinna potrzebuje dysponować funduszem początkowym. Wartość tego mienia powinna odpowiadać wartości wskazanej w statucie i nie może wynosić mniej niż 100 tysięcy złotych. Majątek ten może pochodzić z różnych klas aktywów, w tym ruchomości, nieruchomości oraz pieniądza, w tym waluty obcej.

Oczywiście w trakcie swojego istnienia fundacja rodzinna ma prawo prowadzić działalność gospodarczą, ale może to robić w ograniczonym zakresie, jedynie w obszarach wskazanych przez ustawodawcę, jak np. najem, dzierżawa lub udostępnianie mienia, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o innym charakterze, udzielanie pożyczek, produkcja nieprzemysłowa wyrobów roślinnych i zwierzęcych czy gospodarka leśna. Zasadniczo fundacja rodzinna nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej w takim wymiarze jak np. spółka akcyjna.

Majątek wnoszony do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego powinien znaleźć się w spisie mienia. Wnosi się go przed wpisem podmiotu do rejestru, a jeżeli fundacja rodzinna została ustanowiona w testamencie, w terminie 2 lat od dnia wpisu fundacji do rejestru.

Etap czwarty - wpisanie fundacji rodzinnej do rejestru

Ostatnim etapem jest zgłoszenie przez fundatora fundacji rodzinnej do stosownego rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Zgłoszenie wymaga złożenia rozbudowanego wniosku oraz załączenia do niego szeregu dokumentów, w tym aktu założycielskiego, statutu fundacji czy też oświadczenia fundatora o wniesieniu składników majątku na pokrycie funduszu założycielskiego.

Czy warto założyć fundację rodzinną?

Zasadniczym zadaniem fundacji rodzinnej jest stworzenie wehikułu, który skutecznie chroni majątek rodzinny przed rozdrobnieniem, np. w wyniku sporów spadkowych. W ten sposób można stworzyć silną, wielopokoleniową firmę, która przetrwa kolejne generacje inwestorów. Choć fundator nie musi aktywnie partycypować w działaniach fundacji rodzinnej, często koordynuje jej rozwój tak, aby marka stopniowo zyskiwała na rozpoznawalności, a sukcesja przebiegała w sposób planowy, a nie chaotyczny i przypadkowy. Jednocześnie konstrukcja fundacji rodzinnej pozwala oddzielić sprawy biznesowe od rodzinnych i zapewnia bezpieczeństwo beneficjentów na co dzień.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat zakładania fundacji rodzinnej, zajrzyj na: https://oniszczuk.com/uslugi/fundacja-rodzinna/. Kancelaria Oniszczuk & Associates od ponad 10 lat zajmuje się kompleksową obsługą prawną przedsiębiorców.

Artykuł sponsorowany