Adaptogeny to termin, który przeniknął do prasy, telewizji, radia i portali internetowych. Bardzo często pojawia się w artykułach i reklamach. Nie każdy jednak wie, że kryją się pod nim nietoksyczne zioła o unikatowych właściwościach. Odkryto je i opisano kilkadziesiąt lat temu, ale od wieków człowiek korzysta z ich dobrodziejstw w sposób intuicyjny. Wspomniane rośliny zainteresowały botaników, ponieważ lokalne społeczności przypisywały im cudowne działanie. Niektóre z ziół odgrywają ważną rolę w ajurwedzie. Poznaj 5 ciekawostek o adaptogenach.

1. Jak odkryto adaptogeny?

Adaptogeny to termin, który utworzono od łacińskiego słowa adaptare, można je przetłumaczyć na język polski jako przystosowywać. Bardzo dobrze oddaje on wyjątkowe właściwości starannie wyselekcjonowanych gatunków roślin i grzybów. W XX wieku biolodzy prowadzili badania naukowe, którym od początku przyświecał jeden cel. Naukowcy chcieli znaleźć substancje, dzięki którym robotnicy i żołnierze mogliby pracować z większą wydajnością. Przedstawicielom władzy bardzo zależało na sukcesie, więc botanicy przebadali aż 4000 gatunków ziół. Okazało się, że kilkanaście z nich wykazuje pożądane działanie.

Aby jakaś roślina została sklasyfikowana jako adaptogen, musi spełniać aż 3 restrykcyjne kryteria. Przede wszystkim należy wykazać, że pomaga ona lepiej radzić sobie w sytuacjach stresowych, oddziałując w sposób holistyczny i nieswoisty na organizm. Poza tym oczekuje się, że będzie sprzyjała odzyskaniu homeostazy (stanu wewnętrznej równowagi). Trzeba również udowodnić jej nietoksyczność. Do adaptogenów należą m.in. takie zioła jak ashwagandha, różeniec górski, cytryniec chiński, gotu kola, eleuterokok kolczasty, korzeń maca i shatavari.

2. Adaptogeny jako źródło antyoksydantów pomocnych w sytuacjach stresowych

Przewlekły stres stanowi jeden z największych problemów w krajach zachodnich. Teoretycznie ich mieszkańcy żyją w niezwykle bezpiecznych warunkach. Większość z nich ma dach nad głową, pracę biurową i łatwy dostęp do pożywienia. Niestety, gdy zamartwiają się problemami zawodowymi i osobistymi, ich mózg uważa, że pojawiło się zagrożenie. Nadnercza zaczynają wytwarzać hormony stresu, które długofalowo negatywnie oddziałują na organizm. Prowadzą do spadku odporności, pogorszenia pamięci, koncentracji i dysregulacji emocjonalnej. Z pomocą przychodzą adaptogeny.

Te wyjątkowe rośliny pozwalają lepiej radzić sobie z napięciem nerwowym. Stanowią bowiem bogate źródło antyoksydantów, które neutralizują wolne rodniki. Przyczyniają się tym samym do złagodzenia stresu oksydacyjnego i zmniejszenia stanu zapalnego w organizmie. 

3. Rośliny adaptogenne rosną w trudnych warunkach 

Adaptogeny prawdopodobnie wykształciły cenne przeciwutleniacze, ponieważ rosną w niezwykle wymagających warunkach. Doświadczają suszy, nadmiernego zasolenia gleby, silnego wiatru itp. Wspomniane czynniki wywołują stres fizjologiczny, któremu towarzyszy podwyższone stężenie wolnych rodników. Te reaktywne cząstki uszkadzają struktury komórkowe. Antyoksydanty ograniczają ich destrukcyjny wpływ.

4. Adaptogeny w diecie robotników, sportowców i kosmonautów

Początkowo omawiane zioła podawano pracownikom kopalń i kierowcom ciężarówek. Później wdrożono je do diety zawodowych sportowców, którzy przygotowywali się do startu w olimpiadzie w Monachium w 1972 roku. Stały się też składnikiem pożywienia kosmonautów podczas misji okołoziemskiej. Zauważono bowiem, że mogą przyczyniać się do lepszej wytrzymałości organizmu.

5. Adaptogeny jako naturalne wsparcie funkcji poznawczych

Współczesny świat kładzie duży nacisk na zdolności intelektualne. Dobra pamięć i koncentracja stanowią spory atut w pracy, w której wciąż trzeba przyswajać nowe wiadomości i uczyć się obsługi programów. Warto jednak pamiętać, że nasz mózg nie przywykł do tak dużego obciążenia. W pewnym momencie jego umiejętność przetwarzania informacji ulega wyczerpaniu. Nadmiar bodźców i obowiązków powoduje również stres oksydacyjny w obrębie komórek układu nerwowego. Adaptogeny pomagają go złagodzić dzięki wysokiej zawartości antyoksydantów. W rezultacie wspierają funkcje poznawcze, w tym pamięć i koncentrację.

Artykuł sponsorowany