Wystawa człowiek i dzieło
Ekspozycja zawiera kalendarium z życia i twórczości pisarki, archiwalne fotografie rodzinne oraz fotografie pierwodruków utworów oraz rysunków i obrazów autorstwa Marii Dąbrowskiej.
Maria Dąbrowska urodziła się 6 października 1889 r. w Russowie pod Kaliszem, zmarła 19 maja 1965 roku w Warszawie. Była nowelistką, powieściarską, eseistką, autorką dramatów historycznych, opowiadań dla dzieci i młodzieży, tłumaczka m.in. opowiadań Czechowa i Gorkiego, Pamiętników Samuela Papysa i Nielsa Lyhne, Duńczyka Petera Jakobsena.
Dąbrowska pochodziła ze zubożałej szlachty ? była córką Józefa Szumskiego, powstańca z 1863 roku, zarabiającego na życie jako administrator majątków ziemskich, i Ludomiry z Gałczyńskich.
Rodzice zapewnili jej staranne wykształcenie ? kolejno na pensji Heleny Semadeniowej w Kaliszu, w rosyjskim gimnazjum żeńskim i ? po udziale w strajku szkolnym- na pensji Pauliny Hewelke w Warszawie. W latach 1907-1914 pisarka studiowała nauki przyrodnicze, a następnie socjologię i ekonomię na uniwersytetach w Lozannie i Brukseli, a także przebywała w Londynie jako stypendystka Fundacji Kooperatystów. W tym czasie zainteresowała się koncepcjami Edwarda Abramowskiego, fizyka i teoretyka spółdzielczości (echa jego poglądów można zauważyć w niektórych wypowiedziach Agnieszki z ? Nocy i dni?). W kraju pracowała jako nauczycielka geografii w Kaliszu (1910), a latach 1918-1924 w Ministerstwie Rolnictwa. Z tej ostatniej posady zrezygnowała, by zająć się pracą literacką ? i to w momencie, gdy za parę miesięcy miała uzyskać prawa emerytalne z tytułu pracy na rzecz niepodległości.
W 1911 roku Maria wzięła ślub z Marianem Dąbrowskim (1882-1925), poznanym za granicą publicystą i działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej. Jako prozaiczka debiutowała późno, zatem już pod jego nazwiskiem - wcześniej uprawiała jedynie publicystykę w "Głosie Kaliskim" i "Zaraniu". Aktywność ta przekładała się na zainteresowania stricte literackie - o czym świadczy tematyka utworów, a także np. udział w wydaniu drugiej serii "Pamiętników chłopów", które otrzymały nagrodę "Wiadomości Literackich". Intensywną działalność polityczną i publicystyczną pisarka prowadziła do końca okresu międzywojennego.
Krótko po nagłej śmierci męża, Dąbrowska poznała starszego od niej znacznie Stanisława Stempowskiego. Związek ten trwał aż do jego śmierci w 1952. Nie został on jednak zalegalizowany, ponieważ Stempowski był przeciwny rozwodowi ze swoją żoną. Łączyło go z nią pokrewieństwo, a po utracie najmłodszego syna małżonkowie powrócili do stosunku charakterystycznego raczej dla stryjecznego rodzeństwa.
Po dalsze szczegóły dotyczące burzliwego życia osobistego pisarki najlepiej odesłać czytelnika do jej "Dzienników". Jednak pomimo ogólnej otwartości Dąbrowskiej, w jednej przynajmniej dziedzinie mówiono (być może nie całkowicie słusznie) o przemilczeniach.
Zaangażowana przed 1939 w ruch spółdzielczy i socjalistyczny, po 1945 pisarka starała się zachowywać starannie odmierzony dystans wobec komunistycznych władz.
Opisane podejście prowadziło czasem do sytuacji z gruntu osobliwych - na przykład ostentacyjnie powściągliwy nekrolog napisany po śmierci Stalina uznano za wzorowy stylistycznie, co poskutkowało kolejnymi prośbami o podobne teksty. Było to szczególnie niewygodne w sytuacji gdy, jak pisze Grażyna Borkowska, "świat dookolny był [...] dla Dąbrowskiej [...] nie do zaakceptowania z powodów politycznych. Izolacja, życie wewnętrzne pozostawały jedynym rozwiązaniem" ("Maria Dąbrowska i Stanisław Stempowski", Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999). Z aktywniejszych działań opozycyjnych Dąbrowskiej warto wymienić podpisanie tzw. Listu 34 (marzec 1964), krytykującego politykę kulturalną władz.
Pisarka była po wojnie osobą szanowaną. W 1957 roku otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, zaś w 1960 honorowe obywatelstwo Kalisza - miasta, z którym przez całe życie była emocjonalnie związana, stanowiącego pierwowzór Kalińca z "Nocy i dni".
Pisarka zmarła 19 maja 1965 roku w Warszawie i została pochowana w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim .
Muzeum Marii Dąbrowskiej (oddział Muzeum Literatury) znajduje się w dawnym mieszkaniu pisarki przy ul. Polnej 40 m 31 w Warszawie. Oprócz pamiątek i spuścizny literackiej znajdują się tam również prace plastyczne jej autorstwa. Również dworek w Russowie, w którym się wychowywała, stanowi obecnie Oddział Literacki Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.
Wystawa można podziwiać do końca kwietnia w gmachu głównym Książnicy Beskidzkiej na I piętrze.

Klauzula informacyjna ›