Gdzie dokładnie w przedwojennych Komorowicach Śląskich mieściła się pierwsza polska szkoła? Choć placówka ruszyła w 1923 roku w budynku dawnej karczmy, dziś jej dokładna lokalizacja zagadkowo kryje się na dawnych planach i szkicach. Lokalni pasjonaci historii szukają pomocy u najstarszych mieszkańców, by rozwikłać tę zagadkę i ustalić, czy budynek stał tam, gdzie dziś rozciąga się teren zakładu Fiat?

Zanim na mapie Komorowic Śląskich pojawiła się modernistyczna bryła dzisiejszej Szkoły Podstawowej nr 30 - wzniesiona w latach 30. jako jedna ze słynnych „grażynek” (od nazwiska wojewody bielskiego Michała Grażyńskiego) - dzieci uczyły się w skromniejszych warunkach. Historia skrywa jednak białe plamy.

Szkoła w budynku po dawnej karczmie

Odsłaniają ją przedwojenne dokumenty i mapy sporządzone ręką kierownika placówki Ludwika Kielocha. Pomocne mogą okazać się archiwalne dokumenty, które zostały wykonane na początku lat 30.

Poszukiwani są najstarsi mieszkańcy Komorowic Śląskich, którzy mogą pamiętać lokalizację pierwszej polskiej szkoły w miejscowości. Placówka powstała w 1923 roku i funkcjonowała do 1936 roku w budynku nr 35, który wcześniej pełnił funkcję karczmy. W tamtych latach Komorowice były jeszcze typową wsią.

- Kierownik szkoły chciał w ten sposób pokazać władzom oświatowym z powiatu Bielskiego, że jest pewna grupa mieszkańców Starego Bielska, którzy wyrażają chęć posłania dzieci do szkoły w Komorowicach - informuje profil komorowice.pl. Zawierają one „Plan przyskolego terytorjum Starego Bielska do szkoły powsz. w Komorowicach” oraz zestawienie domów przypisanych do obwodu szkolnego wraz z nazwiskami gospodarzy i adnotacją czy jest to polska rodzina. Jest też prowizoryczna mapa ich rozlokowania.

By dzieci miały krótszą drogę do szkoły

Autor planu odnotował, że odległość z najbardziej oddalonych domów do szkoły w Komorowicach wynosiła 20-25 minut, podczas gdy droga do szkoły w Starym Bielsku zajmowała aż godzinę. Na sporządzonej mapie naniesiono „ochronkę szkołę” w bliskim sąsiedztwie rzeki Białej oraz obszar opisany jako „nowa szkoła”. Z analizy dokumentów wynika, że placówka mogła znajdować się na terenie dawnego zakładu Fiat.

Naturalnym następcą szkoły z lat 20. stała się Szkoła Podstawowa nr 30 przy ul. Mazańcowickiej 34 w Bielsku-Białej. Obiekt ten (na zdjęciu) został wybudowany w połowie lat 30. stylu modernistycznym według projektu Henryka Szołdry. Szkoła powstała jako jedna z tzw. „grażynek” i nosiła imię Grażyńskiego.

Warto przypomnieć, że Komorowice, które dzieli granica rzece Białej, w przeszłości były to odrębne wsie. Po wojnie połączono je w jedną gromadę, a następnie gminę, którą w 1977 roku włączono w skład Bielska-Białej (z wyjątkiem południowych peryferii, które przyłączono wcześniej, w 1955 i 1969 roku).

Każda informacja od osób pamiętających przedwojenne czasy jest cenna dla ostatecznego ustalenia lokalizacji historycznego budynku. Informacje należy przesyłać na adres - [email protected].

bb