Wysoka temperatura w miejscu pracy to nie tylko kwestia komfortu pracowników. W określonych warunkach może stanowić realne zagrożenie dla ich zdrowia i bezpieczeństwa, prowadząc między innymi do odwodnienia, osłabienia, omdleń, udaru cieplnego, a także zwiększenia ryzyka wypadku przy pracy.

Pracodawca ma obowiązek organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki jej wykonywania. Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy odpowiada za stan bezpieczeństwa i higieny pracy oraz jest zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez właściwą organizację pracy i podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych.

Dlaczego praca podczas upałów może być niebezpieczna?

Podczas pracy w wysokiej temperaturze organizm intensywnie reguluje temperaturę ciała. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie upału, dużego wysiłku fizycznego, bezpośredniego nasłonecznienia oraz niewystarczającego nawodnienia.

Do najczęstszych skutków pracy w wysokiej temperaturze należą:

  • odwodnienie i zaburzenia gospodarki elektrolitowej,
  • szybkie zmęczenie i osłabienie organizmu,
  • pogorszenie koncentracji i czasu reakcji,
  • zawroty głowy i omdlenia,
  • przegrzanie organizmu i udar cieplny,
  • zwiększone ryzyko popełnienia błędu lub spowodowania wypadku.

Obniżona koncentracja może być szczególnie niebezpieczna podczas obsługi maszyn, urządzeń technicznych i pojazdów, wykonywania pracy na wysokości, prac budowlanych oraz czynności wymagających dużej precyzji.

Woda i napoje profilaktyczne

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy podczas wysokich temperatur jest zapewnienie pracownikom odpowiedniej ilości wody zdatnej do picia.

W przypadku prac wykonywanych w warunkach szczególnie uciążliwych, związanych z dużym wysiłkiem fizycznym, wysoką temperaturą lub znaczną utratą płynów, konieczne może być również zapewnienie odpowiednich napojów profilaktycznych.

Napoje powinny być:

  • dostępne przez cały czas wykonywania pracy,
  • dostosowane do warunków i rodzaju wykonywanych obowiązków,
  • zapewniane bezpłatnie i w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników.

Samo ustawienie dystrybutora z wodą nie zawsze jest wystarczające. Pracownicy muszą mieć realną możliwość regularnego korzystania z napojów, także na stanowiskach oddalonych, terenowych lub mobilnych.

Odpowiednia organizacja pracy

Jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania zagrożeń związanych z upałem jest właściwa organizacja pracy. Pracodawca powinien dostosować sposób wykonywania obowiązków do aktualnych warunków atmosferycznych, intensywności pracy oraz stanu psychofizycznego pracowników.

W praktyce warto:

  • planować najbardziej obciążające zadania w chłodniejszych godzinach dnia,
  • zwiększyć częstotliwość przerw na odpoczynek i nawodnienie,
  • ograniczać czas nieprzerwanego przebywania w wysokiej temperaturze,
  • zapewniać zacienione, przewiewne lub chłodniejsze miejsca odpoczynku,
  • stosować rotację pracowników przy najbardziej wymagających zadaniach,
  • na bieżąco obserwować warunki pogodowe i reagować na ich pogorszenie.

Szczególnej uwagi wymagają osoby pracujące na zewnątrz, między innymi na placach budowy oraz podczas prac drogowych, montażowych, konserwacyjnych, transportowych i ogrodniczych.

Na takich stanowiskach zagrożenie wynika nie tylko z wysokiej temperatury powietrza, ale także z bezpośredniego promieniowania słonecznego, nagrzanych powierzchni i dużego wysiłku fizycznego. Wentylacja, klimatyzacja i ochrona stanowiska pracy

W pomieszczeniach pracy pracodawca powinien podejmować działania ograniczające nadmierne nagrzewanie stanowisk.

Do podstawowych rozwiązań należą:

  • zapewnienie sprawnej i wydajnej wentylacji,
  • stosowanie klimatyzacji, wentylatorów lub innych urządzeń chłodzących,
  • montowanie rolet, żaluzji i osłon przeciwsłonecznych,
  • ograniczanie bezpośredniego nasłonecznienia stanowisk pracy,
  • regularne kontrolowanie temperatury i warunków panujących w pomieszczeniach.

Szczególnego nadzoru wymagają stanowiska, na których dodatkowym źródłem ciepła są maszyny, piece, urządzenia technologiczne lub procesy produkcyjne.

W takich przypadkach konieczne może być zastosowanie dodatkowej wentylacji miejscowej, ekranów termicznych, izolacji źródeł ciepła lub skrócenie czasu przebywania pracownika w strefie podwyższonej temperatury.

Odzież robocza i środki ochrony indywidualnej

Wysoka temperatura nie zwalnia pracodawcy ani pracownika z obowiązku stosowania wymaganych środków ochrony indywidualnej. Odzież robocza i ochronna powinna być jednak, w miarę możliwości, dostosowana do panujących warunków.

W zależności od rodzaju pracy warto zapewnić:

  • lekką i przewiewną odzież roboczą,
  • nakrycia głowy podczas pracy na słońcu,
  • ochronę skóry przed promieniowaniem UV,
  • okulary chroniące przed intensywnym promieniowaniem słonecznym,
  • odpowiednie obuwie i pozostałe środki ochrony wymagane na danym stanowisku.

Dobór środków ochrony powinien zawsze wynikać z oceny ryzyka zawodowego. Niedopuszczalne jest rezygnowanie z wymaganych zabezpieczeń wyłącznie ze względu na wysoką temperaturę.

Pracownicy powinni znać objawy przegrzania

Pracownicy powinni zostać poinformowani o zagrożeniach związanych z upałem oraz zasadach postępowania w przypadku pogorszenia samopoczucia.

Należy przypominać im o:

  • regularnym uzupełnianiu płynów,
  • korzystaniu z zapewnionych przerw,
  • unikaniu nadmiernego wysiłku, jeżeli nie jest on konieczny,
  • zgłaszaniu osłabienia, zawrotów głowy lub innych niepokojących objawów,
  • reagowaniu na pogorszenie stanu zdrowia współpracowników.

Do szczególnie niepokojących objawów należą:

  • silne osłabienie,
  • nudności i zawroty głowy,
  • zaburzenia świadomości,
  • dezorientacja,
  • wysoka temperatura ciała,
  • utrata przytomności.

W przypadku podejrzenia udaru cieplnego należy natychmiast przerwać pracę, przenieść poszkodowanego w chłodne lub zacienione miejsce, rozpocząć chłodzenie organizmu i wezwać pomoc medyczną.

Bezpieczeństwo podczas upałów wymaga wcześniejszego przygotowania

Skuteczna ochrona pracowników nie powinna rozpoczynać się dopiero wtedy, gdy dojdzie do zasłabnięcia lub wypadku.

Pracodawca powinien wcześniej:

  • przeanalizować zagrożenia związane z wysoką temperaturą,
  • zweryfikować ocenę ryzyka zawodowego,
  • ustalić zasady organizacji pracy podczas upałów,
  • zapewnić wodę, napoje i odpowiednie miejsca odpoczynku,
  • przeszkolić pracowników i osoby kierujące pracownikami,
  • przygotować procedury reagowania w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia.

Odpowiednie działania pozwalają nie tylko spełnić obowiązki wynikające z przepisów BHP, ale przede wszystkim chronią zdrowie pracowników, ograniczają liczbę przestojów i zmniejszają ryzyko wypadków.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu firmy do pracy podczas upałów?

BHP Consulting wspiera pracodawców w organizowaniu bezpiecznych warunków pracy.

Pomagamy między innymi w:

  • przeprowadzaniu szkoleń BHP,
  • aktualizacji ocen ryzyka zawodowego,
  • opracowaniu procedur pracy podczas wysokich temperatur,
  • przygotowaniu instrukcji i informacji dla pracowników,
  • analizie warunków pracy i doborze działań profilaktycznych,
  • przygotowaniu firmy do kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Kontakt

BHP Consulting mgr inż. Piotr Król
ul. Brzegi 5d, 34-120 Andrychów
tel. 728 550 594
e-mail: [email protected]
Strona internetowa BHP Consulting

Artykuł sposnorowany