8 maja 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał przełomowy wyrok w sprawie C-324/23 (Myszak), dotyczący możliwości zawieszenia spłaty rat kredytu przez konsumentów w przypadku przymusowej restrukturyzacji banku. Poniżej prezentujemy stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz jego znaczenie w orzekaniu przez sądy krajowe w sprawach kredytów frankowych udzielonych przez znajdujący się w upadłości Getin Noble Bank spółka akcyjna (w upadłości) z siedzibą w Warszawie.

Problem kredytobiorców GNB – tło sprawy

Orzeczenie TSUE dotyczy spraw kredytobiorców, którzy w 2007 roku zawarli umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego z Getin Noble Bankiem spółką akcyjną z siedzibą w Warszawie (GNB). W toku zainicjowanych przez kredytobiorców postępowań sądowych dot. ustalenia nieważności umowy kredytu frankowego (stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunków umowy oraz jej unieważnienia), w 2022 roku rozpoczęła się przymusowa restrukturyzacja banku. Działalność GNB została przeniesiona do Banku BFG S.A., którego właścicielem jest m.in. Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Ponadto, System Ochrony Banków Komercyjnych S.A. (SOBK), utworzony przez osiem największych banków komercyjnych działających w Polsce (Alior Bank S.A., Bank Millennium S.A., Bank Pekao S.A., BNP Paribas Bank Polska S.A., ING Bank Śląski S.A., mBank S.A., Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A., Santander Bank Polska S.A) również przejął znaczną część działalności GNB. W ramach procedury utworzono również nowy podmiot finansowy - VeloBank S.A. z siedzibą w Warszawie, na którą przeniesiono większość aktywów i pasywów restrukturyzowanego Getin Noble Bank. 

Istotnym problemem dla kredytobiorców okazała się treść art. 135 ust. 1 i 4 Ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (zwaną dalej: „Ustawą o BFG”), zgodnie z którymi wszczęcie postępowania zabezpieczającego wobec banku podlegającego restrukturyzacji jest niedopuszczalne, a wszczęte postępowania ulegają umorzeniu. To oznaczało konieczność dalszej spłaty rat kapitałowo- odsetkowych przez GNB, co narażało kredytobiorców na szkodę finansową. 

Pytanie prejudycjalne do TSUE

Sąd Okręgowy w Warszawie, mając wątpliwości, co do zgodności przepisu ustawy o BFG z prawem unijnym, skierował pytanie prejudycjalne do TSUE. Istotnym, zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie, jest ustalenie, czy brak możliwości uwzględnienia wniosku konsumenta o zawieszenie spłaty rat kredytu w przypadku przymusowej restrukturyzacji banku jest zgodny z dyrektywą 93/13/EWG dotyczącą nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz dyrektywą 2014/59/UE w sprawie działań naprawczych i restrukturyzacji instytucji kredytowych. 

Stanowisko TSUE oraz jego znaczenie dla sądów krajowych

Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że przepisy krajowe, które wykluczają możliwość zastosowania środków tymczasowych, takich jak wydawane przez sądy krajowe postanowienia o zawieszeniu spłat rat kredytu, w przypadku banku objętego przymusową restrukturyzacją, są niezgodne z prawem Unii Europejskiej. TSUE podkreślił, że takie ograniczenia mogą naruszać prawa konsumentów do skutecznej ochrony sądowej, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko, że konsument zapłaci więcej niż jest winien w przypadku unieważnienia umowy z powodu nieuczciwych warunków. W znacznej bowiem części spraw frankowych, konsumenci dokonywali sporych nadpłat, przekraczających wypłacony im kapitał kredytu.

Wyrok TSUE ma istotne znaczenie dla konsumentów prowadzących spory sądowe z bankami objętymi przymusową restrukturyzacją. Stanowisko TSUE umożliwia bowiem kredytobiorcom możliwość skuteczniejszego dochodzenia swoich praw, w tym możliwość wstrzymania spłat rat kredytu na czas trwania postępowania sądowego - sądy krajowe uprawione będą do wydawania korzystnych dla kredytobiorców postanowień zabezpieczających, które w sposób oczywisty doprowadzą do zwiększenia poziomu ochrony konsumentów przed negatywnymi skutkami działań restrukturyzacyjnych banków. 

Podsumowanie

Decyzja TSUE w sprawie C-324/23 (Myszak) stanowi ważny precedens, który jednoznacznie wskazuje na konieczność zapewnienia konsumentom pełnej ochrony ich praw w sytuacji, gdy dochodzi do restrukturyzacji banków. Wyrok ten pozwala sądom krajowym na udzielenie stosowanego zabezpieczenia roszczeń kredytobiorców, którzy zawarli umowę z GNB. Orzeczenie TSUE potwierdza również nadrzędność prawa unijnego nad krajowymi regulacjami, które nie mogą ograniczać praw konsumentów do efektywnej ochrony sądowej. 

autor: apl. adw. Alicja Libera, Korzybski Wojciński Kancelaria Radców Prawnych sp.k.

Artykuł sponsorowany