NIK złoży do prokuratury zawiadomienie m.in. wobec byłego wiceministra Stanisław Szweda. Z raportu kontroli przeprowadzonej w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej wynika, że publiczne środki nie były wydatkowane „zgodnie z ustawowymi zasadami gospodarności”. Na zmianach wprowadzonych na kilka dni przed ogłoszeniem wyników konkursu skorzystały 44 organizacje, a ponad połowa z nich działa w okręgu wyborczym, w którym później startował polityk PiS z Bielska-Bialej. Były wiceminister zarzuty odpiera. - Wszystkie działania w resorcie służyły temu, by jak największa liczba osób mogła skorzystać z programu - mówi Szwed.

Opublikowany we wtorek raport dotyczy kontroli ministerialnego programu „Aktywni+” realizowanego w 2023 roku. Celem programu jest zwiększenie aktywności osób starszych dzięki wsparciu organizacji pozarządowych działających na rzecz seniorów. W zeszłym roku w konkursie zgloszono 1 907 projektow na kwotę blisko 282 mln zł. Po ocenie formalnej dofinansowano 518 ofert na kwotę ok. 39 mln zł.

Ministerstwo może wybrać sobie projekty

Niezależenie od wyników konkursu, ministerstwo w ramach tzw. oceny strategicznej, miało do dyspozycji pulę, które mogło przyznać wybranym przez siebie projektom, nawet bardzo nisko ocenionym przez ekspertów. W latach 2016-22 w ten sposób dofinansowano każdego roku po ok. 50 projektów.

W kwietniu 2023 roku, na kilka dni przed ogłoszeniem wyników naboru, ministerstwo postanowiło zmienić regulamin konkursu i w trybie tzw. oceny strategicznej pieniądze dostało 141 projektów. Zdaniem NIK, poważną nieprawidłowością był sposób rozdysponowania publicznych środków przez wiceministra w ramach tzw. oceny strategicznej - pula środków została zwiększona z 10 do 25 proc. ogółu.

- Tym samym niemal 5,7 mln zł rozdysponowano niezgodnie z wytycznymi określonymi w tych regulaminach. Cztery dni później decyzja ta została „zalegalizowana” poprzez zmianę wprowadzoną przez wiceministra do regulaminu konkursu oraz zmianę jakiej dokonała Minister Rodziny i Polityki Społecznej w zarządzeniu dotyczącym powołania komisji konkursowej opiniującej złożone oferty - stwierdza NIK.

Zwiększona pula i beneficjenci z okręgu

NIK wylicza, że część środków uzyskanych w wyniku zastosowania tego mechanizmu zasiliło 44 organizacje pozarządowe z województwa śląskiego, z których aż 24 prowadziły działalność w okręgu wyborczym, z którego kandydował do Sejmu wiceminister przyznający dofinansowanie. Organizacje te otrzymały ponad 1,7 mln zł. Przejrzeliśmy listę - pieniądze po zwiększeniu tzw. oceny strategicznej, otrzymały m.in.:

Stowarzyszenie razemBB z Bielska-Białej (42 tys. zł), Stowarzyszenie Zbója Szczyrka (43 tys. zł), Stowarzyszenie Miłośników Kończyć Małych (100 tys. zł), LKS Orzeł w Łękawicy (80 tys. zł), Stowarzyszenie Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Serce dla Serca” przy parafii św. Trójcy w Bielsku-Białej (100 tys. zł), Caritas Diecezji Bielsko-Żywieckiej (100 tys. zł), Klub Inteligencji Katolickiej (65 tys. zł), Stowarzyszenie Kwiat Jesieni z Rychwałdu (100 tys. zł), Fundacja Luce z Bielska-Białej (75 tys. zł), Stowarzyszenie Aktywne Kobiety Podbeskidzia z Żywca (100 tys. zł), Stowarzyszenie Aktywne Beskidy z Jeleśni (84 tys. zł), Stowarzyszenie Akademia Seniora z Bielska-Białej (37 tys. zł), Stowarzyszenie Mieszkańców Osiedla Karpackiego z Bielska-Białej (43 tys. zł), Beskidzki Instytut Nauk o Człowieku z Łodygowic (100 tys. zł), Bielskie Stowarzyszenie Doradców Zawodowych i Personalnych Aktywni z Jasienicy (35 tys. zł), Kółko Rolnicze Chybie z Mnicha (27 tys. zł), XIX Oddział Związku Polskich Spadochroniarzy z Bielska-Białej (60 tys. zł), Stowarzyszenie Animacji Kultury i Sportu „Anima Pro Activ” z Cieszyna (50 tys. zł) czy Kółko Rolnicze Cięcina z Cięciny (90 tys. zł).

Wiceminister z zarzutami się nie zgadza

NIK przygotowała zawiadomienie do prokuratury w sprawie byłej minister rodziny i polityki społecznej, byłego wiceministra w tym resorcie oraz byłej dyrektor departamentu polityki senioralnej. W zaprezentowanym dokumencie żadne nazwisko nie pada, ale pobieżna weryfikacja faktów związanych z programem „Aktywni+” i weryfikacja materiałów źródłowych wskazuje, że zawiadomienie do prokuratury skierowane zostanie m.in. wobec działalności wiceministra Stanisława Szweda z Bielska-Białej.

Po publikacji raportu skontaktowaliśmy się ze Stanisławem Szwedem. Polityk PiS deklarował, że nie zna końcowego dokumentu NIK, ale zapewniał, że w czasie kontroli udzielane były wyjaśnienia kontrolerom, którzy nie „mieli większych zastrzeżeń”. - Aby się merytorycznie odnieść, muszą mieć uzasadnienie wniosku. Dziś (wtorek - red.) na sejmowej komisji będziemy podsumowywać program w ostatnich latach. Wszystkie działania w resorcie służymy temu, by jak największa liczba osób mogła skorzystać z programu. Również tam, gdzie działamy jako posłowie. Organizacje z naszych okręgów także składają wnioski.

Stanisław Szwed dodaje, że z naszego regionu od lat o ministerialne wnioski ubiegało się wiele organizacji, które wiedziały czego oczekują eksperci i stąd możliwość przygotowania dobrego wniosku. - To jest dosyć naturalne, nic zdrożnego w tym zakresie nie widzę. To nie są gigantyczne kwoty, tylko sumy rzędy kilkudziesięciu tysięcy złotych na wyjazdy, zajęcia i aktywizację seniorów - wyjaśnia polityk PiS.

Bartłomiej Kawalec
[email protected]