Od lat w Bielsku-Białej lawinowo przyrasta samochodów, a dalsze rozbudowywanie niewydolnego układu drogowego staje się niemożliwe. Aby zachęcić mieszkańców do korzystania z komunikacji autobusowej zaleca się ograniczenie ruchu w centrum, tworzenie stref „Tempo 30”, budowanie śluz i buspassów, likwidację zatok i tworzenie przystanków na pasach ruchu czy dalsze rozbudowywanie strefy płatnego parkowania. Nim do tego dojdzie urzędnicy muszą w końcu opracować dobrą ofertę przewozową, bo dziś jazda MZK oceniana jest tylko „dostatecznie” oraz etapami wdrożyć wspólny bilet z innymi przewoźnikami. W perspektywie 2033 roku w mieście dojdzie także do dużych inwestycji w infrastrukturę i zeroemisyjny tabor.

Do poniedziałku potrwają konsultacje „Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla miasta Bielska-Białej” - TUTAJ. Jego horyzont czasowy określono na 10 lat, w tym czasie planuje lub rekomenduje się do wdrożenia szereg postulatów, w ramach których transport zbiorowy ma stać się realną alternatywą. Jak na razie w mieście liczba aut szybko rośnie (aż o 20 proc. w porównaniu do 2017 roku).

Blisko do przystanku, ale słaba oferta

Tym samym uwidacznia się zjawisko „spirali” zachowań - wzrastająca liczba samochodów wpływa na większe zatory, co z kolei wymusza rozbudowę układu drogowego i przeznaczanie coraz większej powierzchni, nierzadko dotąd terenów zielonych i nieprzekształconych, na miejsca postojowe i parkingi. Wygoda (nawet względna) w poruszaniu się i parkowaniu przyczynia się do dalszego przyrostu liczby pojazdów.

Tymczasem przeprowadzona analiza wskazuje, że dostępność przystankowa mieszkańców Bielska-Białej jest bardzo dobra - stwierdzają autorzy dokumentu. Mniej niż 300 m do przystanku ma ponad połowa bielszczan - 60,6 proc. Tylko niespełna 15 proc. mieszkańców do najbliższego przystanku ma więcej niż 500 m. 

Dlaczego więc bielszczanie nie wybierają zbyt chętnie komunikacji zbiorowej? W listopadzie 2023 roku przeprowadzono badania ankietowa. Ich wynik przedstawiono w dokumencie. Wnioski? Ankietowani ocenili funkcjonowanie komunikacji miejskiej przeciętnie - średnia ocen wyniosła 3,45 (zdaniem autorów dokumentu, to ocena dostateczna). Ankietowani najlepiej ocenili dostęp do informacji o przewozach (4,05), łatwość zakupu biletów (3,99), bezpieczeństwo podróży (3,88) i przystosowanie do przewozu osób z ograniczoną sprawnością (3,86). Najniżej oceniono częstotliwość kursowania ze średnią na poziomie 2,64. Niskie noty uzyskała także dostępność miejsc siedzących w pojazdach i bezpośredniość połączeń.

Jakie postulaty najczęściej zgłaszali ankietowani? Zwiększenie częstotliwości kursowania (26 proc.), nowe bezpośrednie połączenie (17 proc.) oraz wprowadzenie wspólnego (zintegrowanego) biletu na przejazdy autobusami MZK, czechowickiego PKM, Komunikacji Beskidzkiej i pociągami KŚ (15 proc.).

Synchronizacja kursów i wspólny bilet

Zdaniem autorów dokumentu, ze względu na atrakcyjność linii, mierzoną ich częstotliwością kursowania i wynikające z tego znaczenie można dokonać podziału oferty MZK na linie podstawowe - stanowiące tzw. kręgosłup układu komunikacyjnego, łącząc średnicowo przez centrum miasta najważniejsze źródła i cele podróży położone po przeciwnych stronach miasta, oraz linie uzupełniające.

Linie podstawowe I rzędu, to linie kursujące najczęściej, nie rzadziej niż co 15-20 min. w godzinach szczytu dnia roboczego, co 20 min. w porze międzyszczytowej oraz nie rzadziej niż co 30 min. w pozostałych porach dnia i przez większość dnia wolnego od pracy (są to tylko dwie linie MZK - 4 i 10). Linie podstawowe II rzędu kursują co najmniej co 30 min. w dni robocze ze wzmocnieniem interwału do 20 min. w szczycie oraz co najmniej co 60 min. wieczorem i w dni wolne od pracy (są to linie MZK nr: 1, 2, 3, 6, 7 i 8).

Linie uzupełniające I rzędu, to linie, których częstotliwość kursowania w dni robocze powinna wynosić ok. 30 min (nr: 11, 16, 20, 22, 24, 28 i 50), a II rzędu w dni robocze powinny kursować regularnie co ok. 60 minut ze wzmocnieniem w godzinach szczytów do 30 minut (są to linie nr: 13+13W, 31, 32, 33, 34, 56 i 57).

Zwiększenie częstotliwości i bezpośredniości

Autorzy dokumentu, w przypadku linii podstawowych, zalecają stosowanie modułowych częstotliwości kursowania zgodnie z modelem synchronizacji, ponadto rozkłady linii tworzących wiązki na wspólnych odcinkach tras powinny być ze sobą synchronizowane, dzięki czemu osiągana będzie właściwa rytmiczność podnosząca odczuwalną częstotliwość kursowania. Wśrod innych propozycji zwiększenia atrakcyjności oferty MZK proponuje się także stworzenie nowych przystanków na istniejących trasach.

Pojawia się propozycja maksymalizacji połączeń bezpośrednich m.in. poprzez przekształcenia obecnie funkcjonujących linii promienistych (docierające z osiedli do centrum miasta) w linie średnicowe (łączące ze sobą przeciwległe rejony miasta z przejazdem przez centrum). Plan zakłada także sugestię, by organizator transportu dążył do zapewnienia bezpośredniego połączenia z każdego osiedla mieszkaniowego do centrum Bielska-Białej, w którym zlokalizowanych jest najwięcej głównych generatorów ruchu.

- Oprócz stosowania optymalnych częstotliwości kursowania linii należy także dokonywać synchronizacji rozkładów, tak aby na wspólnych odcinkach sieci wspólna częstotliwość kursowania oraz odstępy pomiędzy poszczególnymi kursami spełniały określony standard. Dzięki takiemu działaniu uniknie się negatywnego zjawiska zgrupowań odjazdów pojazdów jadących w podobnym kierunku odjeżdżających z przystanku w zbliżonym czasie (tzw. stad autobusów) jednocześnie ograniczając występowanie długich przerw, bez ponoszenia kosztów związanych z uruchomieniem dodatkowych kursów - brzmią zalecenia.

Zniechęcanie do korzystania z samochodu

W konsultowanym dokumencie znajduje się cała masa propozycji, których wprowadzenie ma zniechęcać mieszkańców do poruszania się autem i przesiadkę na transport zbiorowy. To m.in. sukcesywne wprowadzenia stref uspokojenia ruchu (Tempo 30), budowa śluz lub pasów dla autobusów, likwidację zatok i budowanie przystanków na pasach ruchu, dalsze wprowadzenia przywilejów dla autobusów w ITS i jego rozbudowa, ograniczanie ruchu aut na osiedlach lub w obszarze ścisłego centrum Bielska-Białej i likwidacja miejsc parkingowych w centrum z równoczesnym poszerzaniem strefy płatnego parkowania.

Autorzy dokumentu zalecają także dalszą rozbudowę systemu elektronicznych tablic na przystankach MZK, stosowanie tzw. ciepłego guzika, celem uniknięcia otwierania przez kierowcę wszystkich drzwi w autobusie (szczególnie w okresie jesienno-zimowym) oraz wprowadzenie tzw. przystanków na żądanie.

Dokument zakłada także ważny i od dawna podnoszony postulat - sugerowane etapowe wdrażania rozwiązań integrujących, czyli wspólny bilet pomiędzy rożnymi systemami publicznego transportu zbiorowego jako docelowe rozwiązanie przemieszczania się po Bielsku-Białej i obszarze aglomeracyjnym (w różnych konfiguracjach, w tym z Komunikacją Beskidzką, czechowickim PKM czy Kolejami Śląskimi).

Szereg inwestycji w infrastrukturę i tabor

Ważnym elementem zachęcającym do korzystania z transportu zbiordowego będzie budowa zintegrowanego centrum przesiadkowego. W ramach oczekiwanych zmian planowane w Bielsku-Białej jest wybudowanie nowych pętli oraz zakłada się przebudowę istniejących na największych bielskich osiedlach.

W tym obszarze planuje się przebudowę pętli na osiedlu Beskidzkim (modernizacja peronów, miejsca postojowe dla autobusów, ładowarki elektryczne), przebudowę pętli na osiedlu Złote Łany (zastosowanie krawężników peronowych), przebudowa pętli na osiedlu Kopernika (budowa na środku placu manewrowego peronu dla obsługi osób korzystających z linii przelotowych z zachowaniem obsługi pod murowaną wiatą), przebudowa pętli na osiedlu Karpackim (ładowarki, modernizacja przystanków i miejsca dla postoju autobusów) oraz budowę dwóch nowych pętli: Wapienica Park Przemysłowy i Wapienica Dzwonkowa (o parametrach pozwalających na prowadzenie i wyminięcie się autobusów MEGA 18).

W dokumencie rekomenduje się uruchomienie nowych przystanków przy budowanej obwodnicy Hałcnowa, dwóch przy projektowanej północnej obwodnicy śródmieścia (tzw. Nowopiekarska), dwóch przy planowanej budowie osiedla na Sarnim Stoku i jednego przy planowanej inwestycji TBS na osiedlu Karpackim.

Ponadto utworzenie nowego przystanku MZK rekomenduje się także w centrum Bielska-Białej w rejonie skrzyżowania ul. Stojałowskiego z Krótką - pomiędzy przystankami Stojałowskiego Pawilon a Hotel Prezydent i plac Żwirki i Wigury (jako zwiększenie dostępności do strefy handlowo-usługowej).

xxx

Wiele miejsca w „Planie zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla miasta Bielska-Białej” poświęcono także wymianie taboru autobusowego przez MZK. Komunalna spółka wnioskuje o dofinansowanie na zakup kilkudziesięciu pojazdów zeroemisyjnych (wraz z infrastrukturą) - elektrycznych oraz wodorowych. Do tego tematu powrócimy na łamach portalu w osobnych publikacjach.

Bartłomiej Kawalec
[email protected]