Początkiem roku w regionie przeprowadzono przesiewowe badania słuchu wśród pierwszoklasistów. W ramach pilotażu przebadano dzieci z ponad 50 szkół, wykryto przypadki poważnych niedosłuchów. Na co w najmłodszym wieku uwagę powinni zwracać rodzice, by nie przeoczyć pierwszych symptomów niedosłuchu? Co wpływa na utratę słuchu przez młodzież? - Przede wszystkim wybuchy petard, głośna muzyka, ale nie tylko słuchana przez słuchawki na smartophonach, ale przede wszystkim na koncertach czy dyskotekach - mówi dr n. med. Przemysław Śpiewak.

W ramach pilotażu wiosną przebadano ok. 1 600 dzieci uczęszczających do pierwszych klas szkół podstawowych w naszym regionie. Krótkie, trwające kilka minut badanie pozwoliło wykryć przypadki poważnych niedosłuchów. Badania sfinansowało Starostwo Powiatowe w Bielsku-Białej.

Badać trzeba jak najwcześniej

- Dzieciom powinno się sprawdzać wzrok i słuch jak najwcześniej. Wartość takiego badania w wieku siedmiu lat i więcej, tak jak w przypadku pierwszoklasistów, jest kontrowersyjna - uważa dr n.med. Przemysław Śpiewak z poradni Audiofonika w Bielsku-Białej. Jak powinni reagować rodzice żeby nie przeoczyć pierwszych symptomów niedosłuchu? Warto obserwować dziecko, jak reaguje na dźwięk już od najmłodszych lat. Małe dzieci nie potrafią wyrazić niedosłuchu, ale pewne symptomy da się zauważyć.

Jeżeli dziecko źle się rozwija, ma problemy z mową, to wówczas przeprowadza się badania słuchu. Jeśli zły rozwój mowy spowodowany jest niedosłuchem, to podejmuje się odpowiednią rehabilitację. Na czym polegają przesiewowe badania noworodków? Nazywane są inaczej skriningowym i mają za zadanie wczesne wykrycie chorób wrodzonych lub nabytych, które stanowią zagrożenie dla życia dziecka i jego dalszego rozwoju. Jak najszybsza diagnoza pozwala na natychmiastowe wdrożenie leczenia.

Niedosłuch po infekcji ucha

W wieku szkolnym dzieci często mają problemem związanym z niedosłuchem przechodzeniowym. - Związane są one z przewlekłym zapaleniem ucha, które są wyleczalne - wyjaśnia dr n. med. Przemysław Śpiewak. - Z kolei niedosłuchy odbiorcze, czyli trwałe, które wymagają rehabilitacji, najczęściej diagnozowane są dużo wcześniej na podstawie skriningu noworodków, a później na podstawie dodatkowych badań słuchu.

- Załóżmy, że jest to niedosłuch, który został nabyty wcześniej. Jeżeli źle się rozwija mowa, dziecko nie reaguje na polecenia, nie odwraca głowy w kierunku źródła dźwięku, to musi być zdiagnozowane. Znaczna część tych dzieci nie ma niedosłuchu. Mają one inne problemy rozwojowe. Problemem jest na przykład zaburzenie polegające na niezdolności do skupienia uwagi. Wszelkie wątpliwości, co do poprawnego rozwoju dziecka, wymagają dokładnej diagnostyki audiologicznej - dodaje otolaryngolog dziecięcy.

Problem z rozwojem mowy

A co z dzieckiem, u którego wykryto niedosłuch? Uczeń, u którego stwierdza się niedosłuch, powinien być traktowane w szkole w sposób szczególny. Osoby z lekkimi i umiarkowanymi niedosłuchami mogą uczyć się z rówieśnikami pod warunkiem, że mają aparaty słuchowe. Dzieci z niedosłuchem ciężkim mogą uczęszczać do klas integracyjnych, choć nie wszystkie. Najmłodsi pacjenci z niedosłuchem głębokim, po założeniu implantów, z bardzo mocnymi aparatami słuchowymi, mogą mieć problemy z funkcjonowaniem w klasie integracyjnej. Najczęścej kieowane są do szkoły dla dzieci głuchych i niedosłyszących.

Na jakie symptomy rodzice i nauczyciele zwrócić uwagę? Pierwszy objaw, to upośledzony rozwój mowy. Najwięcej takich młodych pacjentów trafia do przychodni laryngologicznej. - Rodzice zauważają, że mowa u dziecka źle się rozwija i dziecko trafia z przedszkola do logopedy, który zaleca badanie słuchu. Takie badania wykonujemy bardzo często, kilkanaście czy nawet więcej niż 20 tygodniowo - mówi dr n.med. Przemysław Śpiewak. Na podstawie badania logopedycznego wyklucza się niedosłuch. Po badaniu okazuje się, że większość z tych dzieci słyszy bardzo dobrze, a problemy leżą zupełnie gdzie indziej.

Głośna muzyka upośledza słuch

Młodzi pacjenci, u których wykryto niedosłuch wymagają protezowania albo odpowiedniej rehabilitacji. Jest też duża grupa dzieci, u których występuje niedosłuch czasowy, spowodowany zapaleniem ucha. U tej grupy dzieci najczęściej ten rozwój jest w miarę dobry. Dziecku podaje się wówczas leki, robi się odpowiednie ćwiczenia, udrażnia się trąbkę słuchową. - Jeżeli tego typu działania nie przynoszą efektów, to czasami uciekamy się nawet do leczenia operacyjnego - dodaje otolaryngolog dziecięcy.

Co w dobie dzisiejszych czasów może powodować u dzieci i młodzieży niedosłuch? Czy powszechne głośne słuchanie muzyki może przyczynić się do mocnego uszczerbku słuchu? - Przede wszystkim wybuchy petard, głośna muzyka, ale nie tylko słuchana przez słuchawki na smartophonach, ale przede wszystkim na koncertach rockowych, na dyskotekach, z dużych głośników może uszkadzać słuch.

- Inteligentne urządzenia takie, jak smartphony, czy inne odtwarzacze wyposażone są w zabezpieczenia, gdzie użytkownik jest informowany o przekroczeniu natężenia dźwięku i to już jest dla niego niebezpieczne. Nie spotkałem się z takim młodym pacjentem, u którego mógłbym jednoznacznie stwierdzić, że przyczyną jego niedosłuchu było głośne słuchanie smartphona - mówi dr n.med. Przemysław Śpiewak.

Małgorzata Irena Skórska
[email protected]

Zdjęcie: Starostwo Powiatowe w Bielsku-Białej