Na początku kwietnia w kinie Helios w Bielsku-Białej odbyła się premier dokumentu „Śmierć wyspy”. Ponieważ bilety na premierowy pokaz zostały błyskawicznie wyprzedane, udostępniono na równoległą projekcję drugą salę, a w końcu wszystkie. Teraz dokument dostępny jest na platformie streamingowej VODYLLA.

Jak to możliwe, że dokument o historii Bielska-Białej kręcony przez 10 lat przez pasjonatów - amatorów z ich własnych środków zgromadził więcej widzów niż premiery wysokobudżetowych światowych produkcji z wielkimi nazwiskami? Poruszył rzeszę ludzi, również szkolnego pokolenia? Czy to oznacza, że rosnące zainteresowanie tożsamością miejsc i historii regionów, często innych niż oficjalna narracja, sprawia, że filmy dokumentalne o lokalnej tematyce mogą odnosić komercyjny sukcesy?

Film w reżyserii Dariusza Tomalaka „Śmierć wyspy. Bielitz-bialaer Sprachinsel” trafił w społeczne oczekiwania. Teraz wszyscy, którym nie udało się oglądnąć dokumentu w kinie, mogą go zobaczyć na platformie streamingowej VODYLLA. Dokument został udostępniony w poniedziałek, 7 sierpnia.

- Jestem bielszczaninem, RDF Entertainment ma siedzibę w Bielsku-Białej, a więc filmu dokumentalnego o moim mieście nie mogło zabraknąć na vodylla.pl. Wiedziałem o tym od chwili, kiedy zobaczyłem „Śmierć wyspy” - przyznaje w rozmowie Przemysław Petryszyn, który sądzi, że ta przerwana historia zainteresuje widzów z miast o podobnej przeszłości jak Wrocław czy Opole, ale też zupełnie innej, jak choćby Warszawy. I dodaje: - Zapraszamy do współpracy z VODYLLĄ twórców filmów dokumentalnych z innych regionów Polski. Dokumenty o podobnym charakterze, co „Śmierć wyspy”, świetnie uzupełnią naszą ofertę filmów dokumentalnych od światowych dystrybutorów - mówi prezes RDF Entertainment.

Co oznacza tytuł filmu „Śmierć wyspy. Bielitz-bialaer Sprachinsel”? Pojęcie bielsko-bialskiej wyspy językowej wiąże się z faktem, że większość mieszkańców Bielska i przylegających miejscowości była niemieckojęzyczna - od średniowiecza, do 1945 roku. W tym kontekście o Bielsku nówiono nawet Mały Wiedeń, a potem Mały Berlin. „Śmierć wyspy” przywołuje ustami ostatnich świadków - polskiego, żydowskiego i niemieckiego pochodzenia - wielokulturowe Bielsko i Białą, których rzeczywistość wymazano w powojennych latach.

Nie miał kto tej pamięci kultywować. Żydzi ocalali z Holocaustu wrócili, by rodzinne strony wkrótce opuścić. Większość Niemców, którzy w latach 30. stanowili niemal połowę populacji Bielska, musiała miasto swoich przodków porzucić po II wojnie światowej. Wciąż tęsknią za utraconym rajem. Ci, co zostali wtopili się w nową społeczność. Tworzyli ją Polacy, przybysze z Kresów i innych stron kraju, którzy przyjechali z własną pamięcią, a dziedzictwo Bielska i Białej było im obce. Historia zaczęła się pisać od nowa.

W dokumencie występują: Konrad Korzeniowski, Stanisław Noworyta, Gabriela Haratyk, Michał Kraszkiewicz, Janina Goldman oraz Anna Schliete, Erwin Ścieszka, Walhter Kahlstner, Inka Deutch, Georg Jenkner i Peter Baucher. Ich wspomnienia, doświadczenia i punkty widzenia, uzupełniają archiwalne zdjęcia i filmy i komentarze bielskich historyków Jacka Proszyka i Jacka Kachela. Całość budzi emocje, zmienia perspektywę, skłania do rozmowy i - na co liczą twórcy - da początek działaniom przywracającym miastu pamięć.

„Śmierć wyspy. Bielitz-bialaer Sprachinsel”
Premiera: 2023 rok
Scenariusz i reżyseria: Dariusz Tomalak
Twórcy: Krzysztof Bożek, Przemek Gazda, Ewa Furtak, Dawid Ślizak, Paweł Maciążek i Tomasz Słabaszewski

bb