Na stronie internetowej NSZZ Solidarność Region Podbeskidzie pojawiła się informacja dotycząca zagadkowego szkolenia, które ma odbyć się w grudniu w Bielsku-Białej. Komunikat odnosi się do ochrony tzw. sygnalistów, ale gdy portal usiłował ustalić zakres tematyczny szkolenia poinformowano nas, że instruktaż dostępny jest wyłącznie dla członków związku zawodowego.

„Szkolenie z zakresu ochrony osób (tzw. Sygnalistów) zgłaszających naruszenie prawa” - to temat szkolenia stacjonarnego zaplanowanego na 2 grudnia 2021 przez NSZZ Solidarność Region Podbeskidzie. Cel szkolenia jest o tyle enigmatyczny, iż niewiele osób wie kim tak naprawdę są rzeczeni sygnaliści. Czy chodzi o tzw. donosicieli? - jak brutalnie nazywają to niektórzy. Niekoniecznie.

Z troską o dobro wspólne

Otóż według powszechnej definicji, sygnalista to osoba fizyczna, która w dobrej wierze zgłasza, alarmuje lub ujawnia informacje na temat wszelkich naruszeń i nieprawidłowości, np. w środowisku pracy. To osoba, która decyduje się opowiedzieć przełożonym lub odpowiednim organom o zaobserwowanych nadużyciach, działaniach nielegalnych bądź nieetycznych. Jego informacje muszą być jednak zawsze poparte faktami, nie może on polegać na swoich domniemaniach. Celem jego zachowania jest najczęściej troska o interes przedsiębiorstwa i dobro wspólne.

Sygnalistą w zakładzie pracy może zostać niemal każdy - od byłego pracownika przez akcjonariusza aż po stażystę. Jednym z najbardziej znanych sygnalistów ostatnich lat była siedlecka pielęgniarka, która w 2019 roku zauważywszy podejrzane kroplówki podawane piłkarzom drugoligowej Pogoni Siedlce poinformowała o tym Polską Agencję Antydopingową.

Jak zatem będzie wyglądać szkolenie organizowane przez „Solidarność” Podbeskidzia? Tego niestety nie wiadomo. Pomimo kilku prób nawiązania kontaktu z organizatorami nie otrzymaliśmy żadnej merytorycznej odpowiedzi poza tym, że uczestnictwo w instruktażu dostępne jest wyłącznie dla członków związku zawodowego.

Ochrona przed procesami

Dlaczego w ogóle odżyła sprawa sygnalistów w Bielsku-Białej? To prawdopodobnie pokłosie unijnej dyrektywy 2019/1937 z 23 października 2019 dotyczącej ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii Europejskiej. Unijna dyrektywa nakłada m.in. na instytucje publiczne szereg nowych obowiązków związanych z ochroną sygnalistów, w tym utworzenie wewnętrznych, poufnych i bezpiecznych kanałów przyjmowania i rejestru zgłoszeń.

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji 18 października 2021 opublikowano projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Dokument, którym zajmuje się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zakłada m.in. wprowadzenie generalnego zakazu działań odwetowych wobec zgłaszającego oraz zakaz niekorzystnego traktowania z powodu dokonania zgłoszenia.

Sygnaliści będą chronieni m. in. przed procesami cywilnymi o zniesławienie, odszkodowanie lub naruszenie dóbr osobistych. Warto zaznaczyć, że w myśl unijnej dyrektywy państwa członkowskie zostały zobligowane do wprowadzenia przepisów krajowych niezbędnych do wykonania postanowień nowej regulacji do 17 grudnia br.

Adam Kanik