Dziś mija 98 rocznica urodzin Karola Józefa Wojtyły, Polaka, który został papieżem, a po śmierci świętym Kościoła katolickiego. Rodzice Jana Pawła II - Karol i Emilia - poznali się w Krakowie. Losy ich rodzin związane są nie tylko z Białą i Lipnikiem, ale konkretnymi domami znajdującymi się w niewielkiej odległości od siebie. Pośród krewnych znaleźliśmy rzeźników, szewców, sukienników czy piekarzy. Kim byli i gdzie mieszkali przodkowie Papieża?

Była połowa lat 70. XIX wieku, gdy do Lipnika przeprowadził się nieco ponad 20-letni Maciej Wojtyła. Jeszcze w Kętach wyuczył się krawiectwa i w poszukiwaniu lepszych warunków do życia osiedlił się w tzw. dolnej części Lipnika. Przybysz z pobliskiego Czańca wywodził się z prostej, chłopskiej rodziny. Jego ojciec Franciszek posiadał dom i gospodarstwo o powierzchni nie większej niż 4,5 ha. W Czańcu zmarł najstarszy znany antenat rodziny Wojtyłów - Baltazar. Gdy umierał w 1820 roku, miał 90 lat.

Poznali się w Lipniku

Krawiec Maciej Wojtyła poznał w Lipniku o rok młodszą Annę Przeczek, córkę miejscowego piekarza. Przodkowie Papieża mieszkali wówczas w domu nr 32, który znajdował się pomiędzy rzeką Niwką a wysoką skarpą (obecnie ul. Lipnicka 15). Przeczkowie byli zameldowani obok, bo w domu pod numerem 31, gdzie para zamieszkała po ślubie. Budynek stał w miejscu, gdzie obecnie Ogrodowa przecina się z ul. Bohaterów Westerplatte.

Rok po ślubie, 18 lipca 1879 roku urodził się Karol - pierwszy syn Macieja i Anny Wojtyłów. Nie wiadomo jednak, gdzie dziecko zostało faktycznie ochrzczone, bowiem kościół w Lipniku spłonął na początku czerwca 1879 roku. Drugi syn, Leon urodził się w domu nr 33, znajdującym się na wysokiej skarpie. Anna zmarła zaledwie cztery miesiące po jego narodzinach.

Maciej, chcąc zapomnieć o rodzinnej tragedii, przeprowadził się do Białej i zamieszkał w domu nr 130 (obecnie ul. Cyniarska 3). W bialskich księgach parafialnych zapisany został jego ślub z Anną Niewald, która zdążyła urodzić mu jedno dziecko. Zmarła w lutym 1885 roku na zapalenie płuc, zapewne w efekcie powikłań poporodowych.

Wdowiec po raz czwarty

Jeszcze w tym samym roku Maciej poślubił córkę kołodzieja Teresę Wenzelis pochodzącą z Leszczyn. Małżonkowie nie mieli jednak potomstwa, a Teresa zmarła zaledwie po trzech latach wspólnego pożycia. Czwartą żoną Macieja, a jednocześnie matką czworga kolejnych dzieci, została Maria Zalewska. Rodzina Wojtyłów mieszkała wówczas w domu nr 10 w Białej (obecnie skwer przy ul. Konfederatów Barskich). Maciej został po raz czwarty wdowcem w 1917 roku. Ostatnie lata życia spędził u syna Karola w Wadowicach.

Przyjrzyjmy się teraz rodzinie Przeczków. Franciszek Przeczek, pradziadek Jana Pawła II, został ochrzczony w Dolnych Błędowicach, które obecnie znajdują się w kraju morawsko-śląskim w Czechach. W okolice Białej przybył za bratem Bernardem, który w 1840 poślubił jedną z lipniczanek. Genealog z Bielska-Białej Jan Motak wywiódł genealogię tej rodziny aż do roku 1670, kiedy prawdopodobnie został ochrzczony protoplasta rodu Jan Przeczek.

Franciszkowi, wówczas handlarzowi mąką zamieszkałemu pod numerem 48 w Białej (obecnie ul. Sempołowskiej 25), zgodę na ślub z Marią Hess zameldowaną w Lipniku pod numerem 129 udzieliło Dominium Lipnickie. Para miała w sumie ośmioro dzieci.

Katolicy i luteranie

Hessówna wywodziła się z rodziny o długoletnich tradycjach sukienniczych. Pochodzenia jej przodków należy poszukiwać najpierw w Cieszynie, gdzie ślub wziął prapradziadek Papieża Jan Karol, potem w Białej, a następnie ponownie w Lipniku. Najstarszy z antenatów - Johann Hess urodzony ok. 1717 roku był z zawodu rzeźnikiem.

Rodzina Hessów, ale i Przeczków była wyznania luterańskiego. Zgodnie z niepisaną zasadą, córki luteranina Jana Karola i katoliczki Teresy Reck zostały wychowane w religii swojej matki, z kolei synów ochrzcił pastor kościoła ewangelickiego.

Wróćmy na chwilę do Karola Wojtyły, ojca Papieża. W 1906 roku poślubił on Emilię Annę Kaczorowską, która urodziła się w Krakowie, lecz jej rodzina wywodziła się z okolic Białej. To właśnie w kościele Opatrzności Bożej w 1854 roku została ochrzczona jej matka, Maria Anna Scholz, pochodząca z rodziny szewców.

Na cześć Habsburgów

3x pradziadek Jana Pawła II - Jan Schultz (Scholz) urodził się w 1758 roku w Lipniku. Mimo że wpis o tym wydarzeniu został dokonany w księgach parafii rzymskokatolickiej, jego chrzestnymi byli wyznawcy luteranizmu: Beniamim Zeliger, Joanna Mayerowa oraz Anna Wiznerowa. W późniejszym czasie nazwisko Schultz zmieniono na Scholz.

Potomkowie Scholzów i Hessów, Wojtyłów i Kaczorowskich - Karol Wojtyła i Emilia Anna Kaczorowska - byli rodzicami Karola, późniejszego papieża Jana Pawła II. Wedle rodzinnych przekazów, urodzony 18 maja 1920 roku chłopiec pierwsze imię otrzymał na cześć Karola Habsburga, a drugie, Józef - na cześć cesarza Franciszka Józefa.

Nie można wykluczyć, że gdyby losy obu rodzin potoczyły się inaczej, Papież przyszedłby na świat w Lipniku bądź Białej...

Alan Jakman

Na zdjęciu tytułowym: na skwerze przy ul. Konfederatów Barskich mieściły się domy nr 10 i 12 w Białej, w których mieszkali przodkowie Papieża, fot. Google Maps

Artykuł został napisany na podstawie ustaleń Piotra Keniga oraz Jana Motaka. Pełny wywód przodków Jana Pawła II można zobaczyć TUTAJ.