Historia czytelnictwa w naszym regionie sięga XVIII wieku, kiedy Bielsko otrzymało od jednego z mieszkańców bogaty księgozbiór, który stał się początkiem tutejszego bibliotekarstwa. Dzięki temu w tym roku w Bielsku-Białej obchodzimy 145-lecie czytelnictwa, a także 70-lecie powstania Książnicy Beskidzkiej.

Od czegoś trzeba zacząć. Tak najprawdopodobniej na początku XVIII wieku pomyślał mieszczanin Zygmunt Frölich, sporządzając testament, na mocy którego w październiku 1720 roku Bielsko otrzymało od niego bogaty prywatny księgozbiór. - W testamencie zawierającym dziewięć arkuszy, zszytym jedwabnym czarnym sznurem, przekazał swoją ostatnią wolę, udzielając jednocześnie wskazówek, w jaki sposób należy dbać o księgozbiór, przechowywać go i zabezpieczać - mówi Bogdan Kocurek, dyrektor Książnicy Beskidzkiej. - Zygmunt Frölich założył też specjalny fundusz, z którego regularnie przez blisko 80 lat wypłacano pieniądze na zakup nowych książek.

Niemal cały spłonął

Pierwsza biblioteka mieściła się na zamku, a klucze do niej posiadał przewodniczący sądu miejskiego. W 1773 roku przeniesiono ją do archiwum miejskiego i zatrudniono pierwszego w mieście bibliotekarza z prawdziwego zdarzenia, Pawła Schuberta.

Księgozbiór Frölicha nie miał jednak szczęścia - niemal cały spłonął w wielkim pożarze miasta, jaki rozgorzał w 1808 roku. - W owym czasie jednak dążenie mieszkańców do posiadania publicznego księgozbioru było już na tyle silnie rozwinięte, że w kolejnych latach z wielkim zaangażowaniem wspierali oni towarzystwa i organizacje kulturalno-oświatowe, jakie rozwinęły się i działały w Bielsku i Białej - tłumaczy Bogdan Kocurek.

Pierwszą z nich była Czytelnia Polska powołana w Białej Krakowskiej, która 29 czerwca 1873 roku otworzyła własną bibliotekę w hotelu Pod Czarnym Orłem. - Sam fakt istnienia biblioteki polskiej w tak trudnych czasach można uznać za znaczący w dziejach rozwoju kulturalnego miasta - uważa dyrektor Książnicy. - Czytelnia Polska funkcjonowała do wybuchu I wojny światowej, a następnie wznowiła działalność po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Wybuch II wojny światowej ponownie przerwał jej aktywność.

Bezpłatna czytelnia i wypożyczalnia

Historia bibliotekarstwa w naszym regionie, jak dodaje nasz rozmówca, związana jest także z koncepcją powołania przez ks. Stanisława Stojałowskiego Domu Polskiego w Bielsku. Został on założony w 1902 przy ul. Blichowej 40 (obecnie ul. Partyzantów) i spełniał rolę ogniska życia oświatowo-kulturalnego. Znajdowała się tu bezpłatna czytelnia i wypożyczalnia.

- Kluczowym etapem rozwoju bielskiego bibliotekarstwa po II wojnie światowej było powołanie niemal równolegle Powiatowej Biblioteki Publicznej w Bielsku, która została oficjalnie otworzona w październiku 1945 oraz Miejskiej Biblioteki Publicznej w Białej, funkcjonującej od września 1947 - wyjaśnia szef Książnicy. Obie placówki zostały połączone w 1951 po tym, jak miasto Bielsko połączyło się z Białą w jeden organizm administracyjny.

W 1999 w związku z podziałem administracyjnym kraju Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Bielsku-Białej została zlikwidowana, a na jej miejsce powołano Miejską Bibliotekę Publiczną. W czerwcu 1999 w czasie XIV sesji Rady Miejskiej otrzymała statut, a jej nazwę zmieniono na Książnica Beskidzka.

W kamienicy przy placu Wolności

Obecnie Książnica Beskidzka jest samorządową instytucją kultury, a także multimedialnym centrum wiedzy oraz informacji interdyscyplinarnej. W jej strukturze organizacyjnej, oprócz biblioteki głównej, funkcjonuje 17 filii bibliotecznych oraz sześć punktów bibliotecznych.

- W tym roku Książnica Beskidzka pragnie w szczególny sposób podkreślić łączność z dotychczasową tradycją czytelnictwa w Bielsku-Białej oraz jubileuszem 70-lecia powstania biblioteki publicznej. Z tej okazji opracowaliśmy program obchodów. Wstępnie otwiera go wystawa zatytułowana "70 lat biblioteki w Białej 1947-2017 "- informuje Bogdan Kocurek.

Uroczyste otwarcie wystawy połączone z wykładem Jacka Kachla pt. Biblioteka w Białej spadkobierczynią Czytelni Polskiej odbędzie się 18 stycznia o godz. 17 przy ul. 11 Listopada 40. Podczas uroczystości przed kamienicą Czytelni Polskiej przy placu Wolności, na której umieszczono tablicę pamiątkową, zostaną złożone kwiaty.

kk

Na zdjęciu: Biała, plac Franciszka Józefa 1908 (obecnie plac Wolności). Czytelnia Polska - drugi budynek od lewej. Fotografię otrzymaliśmy dzięki uprzejmości pana Jacka Kachla. Dziękujemy.