Dzięki rzeźbiarskiej pasji bielszczanka Anna Godlewska poznała wyjątkową historię zapomnianej postaci Bielska, Gerdy Weissmann-Klein, która za całokształt swojego życia odznaczona została przez prezydenta USA Medalem Wolności. Autobiografia bielskiej Żydówki doczekała się ponad sześćdziesięciu wydań, a na jej podstawie nakręcono film nagrodzony Oscarem.

 - Być może nigdy nie usłyszałabym o Gerdzie Weissmann, gdyby nie to, że któregoś dnia postanowiłam stworzyć cykl prac poświęcony kobietom, które wniosły coś do historii, ale nie są szerzej znane - mówi Anna Godlewska, artystka specjalizująca się w niezwykle rzadkiej odmianie rzeźby - formowaniu metalu na zimno, tzw. repusowaniem.

Szukając odpowiednich postaci, pierwowzorów do swych dzieł, pani Anna „odkryła” Gerdę Weissmann-Klein, urodzoną w 1924 roku w Bielsku polską Żydówkę. - To fascynująca postać, z którą wiąże się dramatyczna historia - przekonuje Anna Godlewska. - To ona właśnie zainspirowała mnie w tym konkretnym przypadku.

Owoc przyjaźni

Podczas wojny Gerda Weissmann-Klein została wywieziona do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. W styczniu 1945 roku, jak podaje Wikipedia, wraz z grupą czterech tysięcy kobiet wyruszyła w liczący blisko 350 km tzw. marsz śmierci przez Saksonię i Czechy. W trakcie tego morderczego marszu, gdy większość kobiet zmarła z wycieńczenia i zimna, bielszczanka poznała przyjaciółkę o imieniu Ilse.

 - To postać, o której trudno dowiedzieć się czegoś więcej - tłumaczy pani Anna. - Udało mi się jednak dotrzeć do informacji, z której wynikało, że Ilse podczas marszu znalazła owoc maliny i oddała go Gerdzie. To mnie wzruszyło do tego stopnia, że w ramach cyklu o kobietach postanowiłam wykonać postać przyjaciółki bielszczanki.

Tak właśnie powstała rzeźba - Kobieta z maliną. - W jakiś emocjonalny sposób związałam się z tą rzeźbą i nie umieściłam jej na wystawie, wciąż trzymam ją w domu - dodaje Anna Godlewska.

Medal z rąk prezydenta

Gerda Weissmann-Klein mieszka od czasów powojennych w USA, gdzie jeszcze w latach 50. ub. wieku wydała swoje najsłynniejsze dzieło - autobiografię „All But My Life”. Książka doczekała się ponad sześćdziesięciu wydań, na jej podstawie nakręcono w 1995 roku nagrodzony Oscarem film krótkometrażowy „Ocalona pamięta”.

W USA bielszczanka stała się znaną działaczką społeczną i orędowniczką praw człowieka. W roku 2006 została wybrana, aby wygłosić przemowę przed ONZ podczas pierwszych obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holocaustu. W 2010 roku za swoje dokonania odznaczona przez prezydenta USA Baracka Obamę Medalem Wolności.

 - Zdobię bardzo wdzięczny i kowalny materiał - aluminium i miedź, który następnie utwardzam oraz patynuję. Rycie, modelowanie i nadawanie trzeciego wymiaru tak delikatnym metalom wymaga wiele cierpliwości, ponieważ łatwo można nieodwracalnie uszkodzić cieniutką blachę. Każdy  detal staje się więc niepowtarzalny, ponieważ niemożliwe jest odtworzenie czasem kilku tysięcy wgłębień w sposób identyczny jak w poprzedniej pracy. Dopełnieniem moich poetyckich instalacji są szkice - tak o swojej pasji rzeźbienia pisze Anna Godlewska na stronie www.metalovestory.pl.

ko

Na zdjęciu tytułowym: Anna Godlewska podczas pracy artystycznej. Foto: ARC Anny Godlewskiej.