Czy Ratusz będzie zmuszony sprzedać udziały w niektórych spółkach komunalnych, w tym w Zieleni Miejskiej i ZIAD? Władze Bielska-Białej rozpatrują taką możliwość w związku z wynikami ogólnopolskiej kontroli NIK i interpelacją bielskiego radnego.

O problemie zrobiło się głośno po kontroli, którą w latach 2014-2015 przeprowadzono w kilkuset spółkach komunalnych na terenie całej Polski. Przedmiotem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli była efektywność i prawidłowość realizowania zadań publicznych przez te podmioty.

Niedozwolona działalność

W raporcie podsumowującym wyniki kontroli NIK stwierdził: „Co trzecia zbadana spółka komunalna prowadziła działalność niedozwoloną w świetle obowiązujących przepisów, która często wykraczała poza sferę użyteczności publicznej. Większość tych spółek podejmowała działalność w ogóle niezwiązaną z zadaniami samorządu. Chodzi m.in. o prowadzenie działalności hotelarskiej i gastronomicznej, zarządzania nieruchomościami na zlecenie, jak również o działalność deweloperską, a nawet usługi pogrzebowe”.

NIK nie kontrolowała w tej sprawie bielskiego samorządu, ale wiadomo, że problem dotyczy również Bielska-Białej. Według informacji Ratusza, obecnie cztery spółki z większościowym udziałem Miasta prowadzą działalność wykraczającą poza zadania własne gminy lub powiatu. Są to: Zieleń Miejska (usługi pogrzebowe, sklep ogrodniczy), ZIAD (działalność wystawienniczo-targowa, hotelarska), Beskidzki Hurt Targowy (najem powierzchni magazynowych) i Agencja Rozwoju Regionalnego (działalność hotelarska).

Niekorzystny wpływ na rynek

Sprawą działalności rynkowej spółek kontrolowanych przez Miasto zainteresował się radny Maurycy Rodak (PiS). W interpelacji skierowanej 24 października br. do Prezydenta Miasta przypomniał, iż: „Zabronione jest prowadzenie działalności, która nie mieści się w sferze użyteczności publicznej, jak np. oferowanie usług pogrzebowych, hotelowych, gastronomicznych czy też prowadzenie działalności deweloperskiej. Tego rodzaju usługi oferowane przez gminę lub jej jednostki organizacyjne wpływają niekorzystnie na obszar konkurencji rynkowej z uwagi na uprzywilejowany charakter spółek komunalnych”.

W dalszej części pisma Maurycy Rodak, powołując się na kontrolę NIK, pyta prezydenta, czy w Bielsku-Białej „…zaniechano niezgodnej z przepisami działalności w spółkach komunalnych? Względnie kiedy zamierza się jej zaprzestać?”.

Radny otrzymał odpowiedź prezydenta na piśmie. Nie wynika z niej jednak, żeby Ratusz zamierzał rezygnować z tego rodzaju usług. Władze miasta bronią się, wskazując, iż np. Zieleń Miejska prowadziła działalność w zakresie „organizacji ceremonii pogrzebowych” jeszcze zanim weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. W opinii Ratusza prawo nie może w tym przypadku działać wstecz.

Widmo upadku

Prócz argumentów ekonomicznych, władze miasta uzasadniają swoje stanowisko względami historycznymi. Przywołują np. procesy komercjalizacji i komunalizacji majątku państwowego z lat 90. ub. wieku, kiedy samorządy przejmowały mienie likwidowanych przedsiębiorstw państwowych wraz z ich dotychczasowymi zadaniami (takim procesem objęty został ZIAD).

 - Pozbawienie spółek komunalnych, które powstały z majątku przedsiębiorstw państwowych wpływów z działalności komercyjnej wywodzącej się z ich pierwotnego charakteru działalności wpłynie negatywnie na ich ekonomię, finanse, zatrudnienie i doprowadzi w bardzo krótkim czasie do ich upadku - czytamy w odpowiedzi Ratusza. Urząd Miejski w Bielsku-Białej przypomina też, że w latach 2013-2015 zbył udziały (akcje) w trzech spółkach działających poza sferą użyteczności publicznej (PPH Prefabet, ZT Eltech i ZPW Merilana).

Czy NIK uzna takie wyjaśnienia za wystarczające? Jak ustalił nasz portal, izba zamierza wykorzystać informacje dotyczące Bielska-Białej w planowanych kontrolach. W przekazanym nam stanowisku NIK przyznaje, że jej wnioski nie mają dla badanych podmiotów charakteru wiążącego i są jedynie sugestiami. W tego typu sprawach na straży przepisów - przypomina izba - stoją wojewodowie, którzy egzekwują stosowanie prawa w ramach nadzoru nad uchwałami rad gmin.

Maciej Chrobak