Album, który warto mieć!

O żywieckich Żydach dobrą publikację wydali R.Caputa i I.Jeziorski pt. "Z dziejów Żydów na Żywiecczyźnie". A co do zasłuzonych dla Bielska Żydów małopolskich to wystarczy obok Carla Korna wymienić choćby Siegmunda Markusfelda, Michaela Berkowicza czy mojego ulubionego bibliofila i naukowca S.J. Halberstamma. Jeśli chodzi o Selmę Kurz, to musimy zrewidowac naszą dotychczasową wiedze i info na wikipedii, ponieważ odnalazła się niedawno metryka urodzenia Selmy i okazało się, że urodziła sie w Bielsku.

i jeszcze jedno, a co z Żydami z Żywiecczyzny ?

bardzo mnie cieszy Pańska deklaracja, Panie Jacku, bo przecież 'budowniczy i architekt Bielska' był jednocześnie małopolskim Żydem, Selma Kurz była z tego co pamiętam Bialanką, a ile postaci i tradycji jest jeszcze do odkrycia ?

Odnosnie przygotowania publikacji o Żydach z terenu Małopolski Zachoniej vel Podbeskidzia byłbym gotowy to zrobić, ale do tego trzeba zaangażowania finansowego miast i powiatów. Przygotuję za kilka dni taki projekt, wystosuję pisma do magistratów Kęt, Wadowic, Andrychowa, Oświęcimia i Bielska-Białej i o jego wynikach napiszę na swojej stronie internetowej.
A teraz do @bialanina: zgadzam się w pełnej rozciągłości :-) nie jestem profesjonalnym historykiem i nie jestem bezstronny, Ameryki Pan nie odkrył bo wielokrotnie sam to powtarzałem w mediach.

Jedna uwaga do "jestem małopolaninem". Jacek Proszyk nie jest bezstronnym profesjonalnym historykiem. Można od niego oczekiwać dzieł ciekawych, ale bezstronnych - to naiwność.

I jeszcze jedna uwaga. Tereny o których mowa cały czas należały do diecezji krakowskiej (w XIX w.przejściowo do tarnowskiej). Także był częścią małopolskiej administracji kościelnej.

@MChrobak
Jeżeli Pan na podstawie herbu dowodzi tożsamości historycznej jakiejś ziemi, to w takim razie Krosno leży na Kujawach a ziemia przemyska jest kondominium Rusi i Śląska (złoty dwugłowy orzeł na błękitnym tle).
Co do tekstu dra Polaka to:
a) rozbicie dzielnicowe nastąpiło w 1138 roku, a darowizna ks. Kazimierza Sprawiedliwa w r. 1177/79 więc nieprawdą jest że teren wschodniej częśći pow. bielskiego nie wchodził w skład dzielnicy senioralnej. Zresztą skoro K. Sprawiedliwy darowywał te tereny księciu Mieszkowi Plątonogiemu to przecież darowywał swoje włości (zresztą bezprawnie, gdyż dzielnica senioralna nie miała być dzielona), no ale Kazimierz Sprawiedliwy nie takie przekręty robił
b) tzw. powiat śląski był jak najbardziej częścią woj.krakowskiego, choć miał pewną odrębność ustrojową. Posiadanie herbu o niczym nie świadczy. Herb miał np. także powiat sądecki.
c)W XIX obszar o którym mówimy był CAŁY CZAS częścią Galicji, a KS. Oświęcimskie i Zatorskie w tym okresie to pusty tytuł cesarza austriackiego. Pamiętajmy, że ówczesny cyrkuł wadowicki (na cyrkuły była podzielona Galicja) sięgał od Białej po Myślenice
Tyle polemiki historycznej.

I jeszcze jedno. Panie Jacku, przyłączam się do prośby @mieszczanina o pochylenie się nad historią Białej i ziem okolicznych - Małopolski Zachodniej. Myślę, że Pana wiedza oraz bezstronność profesjonalnego historyka pozwoli na stworzenie dzieła dającego podwaliny dla badań naukowych dla innych badaczy.

Czuję się wywołany do tablicy. Zaznaczam, iż nie jestem historykiem, natomiast moja rodzina od pokoleń żyje na tych ziemiach, więc mam prawo do głosu (może bardziej niż inni, którzy się tu nie urodzili). Do 1900r. moja rodzina mieszkała w Lipniku, a od tego roku w Białej, później Białej Krakowskiej, a następnie w Bielsku-Białej. Kim więc miałbym być wg argumentacji Pana Macieja Chrobaka? Galicjaninem, Krakowianem Zachodnim, a może Austriakiem Północnym? Dla mnie na wschód od rzeki Białej była, jest i będzie Małopolska. Inną rzeczą jest kwestia obecnej tożsamości mieszkańców naszego miasta. Myślę, że jest to sprawa bardziej skomplikowana, niż się wydaje, szczególnie od lat 70-tych XX wieku, kiedy to do naszego miasta przybyło kilkadziesiąt tysięcy nowych mieszkańców. Jednego natomiast jestem pewien, że niewielu mieszkańców nazwie siebie ślązakami. Nawiasem mówiąc, kto w Bielsku-Białej mówi gwarą śląską?

W tym przypadku robimy wyjątek :-)

@M.Ch., ależ na tej samej zasadzie dr. Polak mógłby wykazać, że Bytom i Katowice to tereny Małopolski co jest równie kuriozalne, aczkolwiek posiadające podobne historyczne uzasadnienie, jak podany przykład.
Czy na tej podstawie mam wymusić na mieszkańcach zarówno części powiatu bielskiego czy też Żywiecczyzny albo nawet Zatora, że są Ślązakami-Krakowiakami ? Wybaczy Pan, ale konstrukcje które Pan przytacza zupełnie do mnie nie przemawiają. Dr Polak jest znamienitym autorytetem w sprawach lokalnej historii, ale nie jest heraldykiem i nie jest jedynym historykiem którego opinię biorę pod uwagę w swoich ocenach. W jednym ma rację na pewno, jeżeli herb powiatu ma być uzasadniony zaczerpnięciem w historii księstw to herb powinien czerpać z herbu książąt cieszyńskich i książąt oświęcimskich. Ale równie poprawnym w mojej ocenie jest sięgnięcie do uzasadnienia odwołującego się do woj.krakowskiego czy Małopolski. Jak już wskazałem, etnografowie wskazują jasno na określone grupy ludności zamieszkującej kiedyś i obecnie nasz powiat a i historia jasno wskazuje, że w przypadku naszego miasta można a nawet należy mówić o Górnym Śląsku (i jego części, Śląsku Cieszyńskim) oraz o Małopolsce.

@ Mieszczanin.Tekst dra Polaka jest na jednym z bielskich portali. Ale regulamin nie pozawala na wklejenie linka.

@Mieszczanin. Podaję link do jednego z tekstów dra Polaka: http://bbth.beskidia.pl/?p=761 pozdrawiam.

Panie Macieju. W tej kwestii raczej się nie zgodzimy, bo podążając tym śladem dojdzie Pan do wniosku, że Małopolska zaczyna się dopiero gdzieś od Skawiny. Nie umiem się odnieść do wskazania dot. dr Polaka, ale zarówno etnografowie jak i znani mi historycy wskazują na tereny do rz. Białej od wschodu, jako Małopolskę zamieszkiwaną przez Małopolan Zachodnich. Negowanie tego wskazaniami administracyjnymi, odnosząc się do np. podziału dzielnicowego, herbów etc. jest dla mnie całkowicie nieprzekonujące.
W mojej ocenie tereny geograficznie nieśląskie naszego miasta/powiatów to Małopolska Zachodnia, z różnorodnymi wskazaniami historycznymi m.in. na ziemię krakowską, oświęcimską, pow.śląski woj.krakowskiego, w którym to przypadku znając kontekst historyczny zrzeczenia się praw do Śląska przez Kazimierza Wielkiego, a jednocześnie zachowania sobie tytularnie do niego praw i możliwości roszczeń na przyszłość jest to zrozumiałe. Z tego co pamiętam w tamtych czasach Małopolska nie istniała jako określenie, a Śląsk na nasze tereny dopiero zaczął się rozciągać.
Dla mnie sprawa jest prosta geograficznie i historycznie, jest w tym podejściu zarówno Małopolska jak i Śląsk i obie części są fascynujące.

@Mieszczanin. Zgadzam się z Pańskimi uwagami w sprawie nieśląskiej historii naszego miasta. Tylko proszę nie nazywać jej małopolską. Można krakowską, można galicyjską, ale nie małopolską. Ani Żywiec, ani Oświęcim nie należą do ziem historycznej Małopolski. Mądrze i szczegółowo wyjaśniał to już np. dr Jerzy Polak.

a mnie publikacja zainteresowała i na pewno ją kupię, zresztą podobnie jak poprzednią książkę p. J.Proszyka którą sobie cenię i mam opatrzoną jego autografem. Zgadzam się z tym, że oba byłe miasta, dzisiaj dzielnice Bielska-Białej, kluczowe, ale nie jedyne, zawsze były ze sobą powiązane i na siebie oddziaływały. Skoro książka obejmuje okres po współczesność to Bielsko-Biała jako miasto ma w tej historii swój udział, tej śląskocieszyńskiej opisanej w książce jak i tej małopolskiej, której niestety jeszcze nie ma.
Tutaj prośba do p.Jacka. Może zamiast wyrzucać sceptycyzm tym których wspomnienie o Śląsku inspiruje do pisania krytycznych komentarzy, znaleźć również czas na pochylenie się, dla równowagi która jest znacząco w tym przypadku zaburzona, nad opisaniem z równym zainteresowaniem i rzetelnością, historii małopolskości naszego miasta.
Mieszkamy w takim a nie innym województwie, więc środki i kierunki przekazów zawsze będą naszą śląską stronę historii eksponować, problem w tym, że nasza małopolskość jest pomijana, wręcz skazywana na zapomnienie. Nie chcę mówić, że małopolskość jest przegrana, bo ma swoich obrońców, ale jest przyparta do ściany, a wiemy co się wtedy dzieje. Publikacje o Śląsku Cieszyńskim sobie cenię, bo to kawał naszej wspaniałej historii, małopolskość jednak jest ciągle dla nas nieodkryta i ciężka do odkrywania w obecnych realiach, a czy się komuś podoba to czy nie, małopolskość jest bliższa znakomitej większości mieszkańców Bielska-Białej, bo ciężko oczekiwać np. od mieszkańców Zgorzelca, że nawet w miarę pozyskiwania wiedzy historycznej o swoim mieście i dzięki takiemu procesowi staną się Saksończykami.

jak się ktoś chce do czegoś przyczepić to powód zawsze znajdzie, trudno mówić lub pisać o historii Bielska bez Białej i odwrotnie, tak jak trudno przypisać historię obu przygranicznych miast tylko do małopolski lub śląska, oba miasta rozwijały się dzięki tej symbiozie już nie mówię o tym że Bielsko leżało na historycznym Śląsku a nie jak to się dzisiaj kojarzy z krótką historią z Górnym Śląskiem

Uprzejmie informuję wszystkich nerwowych, że to celowa moja manipulacja :-), ilustracje w albumie dotyczą Żydów od najdawniejszych czasów po współczesność. A obecnie Bielsko-Biała to jedno miasto z którego pochodzą współczesne zdjęcia obecnie żyjących tu Żydów, więc nie zamierzałem sztucznie wcinać nożyczkami ze zdjęć tych którzy mieszkają po drugiej stronie Białki. Nie jest to tylko książka o historii ale o współczesności również. Poza tym obecna gmina żydowska w Bielsku-Białej ma znacznie lepsze relacje z gminą żydowską w Ostrawie z którą organizuje wspólne święta, niż z gminą żydowską w Krakowie, zatem za celowe uznałem pisząc o współczesności, nie odcinać od nazwy Bielsko nazwę Biała. Profesorowi Spyrze od razu powiedziałem, że jak książka się pojawi, to od razu znajdą się malkontenci, którym nazwa Biała będzie skrzypieć przy zestawieniu ze Śląskiem Cieszyńskim. Proszę nie zapominać, że bialanie byli także chowani przed 1849 r. na cmentarzu żydowskim w Cieszynie. Uprzejmie proszę się nie denerwować, bo jeśli chodzi o Żydów to wielu z nich mieszkających w Białej mocno ciążyło do Śląska, podobnie w druga stronę: wielu znamienitych Żydów, którzy mieszkali w Bielsku mocno inwestowało po małopolskiej stronie i z nią byli emocjonalnie związani. Więc uważam, że o CAŁYM Bielsku-Białej NALEŻY pisać w książkach o Śląsku Cieszyńskim jak i książkach o Małopolsce, w czym jest jego piękno. Podobnie Frydek-Mistek mieliśmy podzielić? Wszak połowa F-M na Śląsku Cieszyńskim a druga na Morawach. Ja chyle głowę przed moim mistrzem i mentorem prof. Januszem Spyrą, który zrobił wielką pracę by pokazać miejscową społeczność żydowską w kontekście regionu. Podobna publikacja przydałaby się dla małopolskiego regionu Oświęcim-Chrzanów-Kęty-Andrychów-Wadowice-Bielsko-Biała. Kończąc, osobiście cieszę się z protestów i tych którym się nie podoba moje podejście, bo im więcej szumu tym głośniej o książce - czyli więcej egzemplarzy się sprzeda! :-) Miłego dnia!

mis/ W artykule jest mowa o tym, że album obejmuje miasta w polskiej części Śląska Cieszyńskiego, m.in. Bielsko-Białą. To jest historyczna nieścisłość i żadna polemika tego nie zmieni. Jeśli zbierasz albumy o historii swego miasta, to chyba ma dla ciebie znaczenie rzetelność historyczna? Jeśli nie - to przepraszam, sprawy nie ma...

książka na pewno będzie interesująca dla wszystkich zainteresowanych historią naszego miasta. Zgadzam się natomiast, że rzetelność dziennikarska powinna precyzyjniej komentować rzeczywistość, w tym historyczną, w rozwinięciu tematu artykułu.
A powinno być "Część dotyczącą Żydów w dawnym Bielsku, obecnie części Bielska-Białej, przygotował dr Jacek Proszyk."
Tak jest po prostu poprawnie, bo inaczej vice-versa można by zacząć pisać o Bielsku-Białej jako części historii Małopolski.