Od 5 grudnia trwa w Warszawie festiwal ,,Zawsze z Bareją”, który zainspirował ogólnopolskie media do wspomnień o śmieszno-strasznych latach PRL-u. W naszym mieście dyskusja o tej tematyce rozpoczęła się znacznie wcześniej. Wszystko za sprawą Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, który wystawił sztukę pt. „Tak wiele przeszliśmy, tak wiele przed nami”.
 
Spektakl to nietypowy. Jego treść nie jest wyłącznie inscenizacją tekstu, powstałego w wyobraźni dramaturga. Sztuka zrodziła się ze wspomnień i opowieści o latach młodości. Jej twórcy zastosowali eksperyment oparty na improwizacji.
 
 - Zaczęło się od warsztatów teatralnych, jakie zorganizowaliśmy latem ubiegłego roku. Prowadził je Piotr Ratajczak – mówi Artur Pałyga, autor dramatu. – Ratajczak nakłonił ich uczestników do czasem bardzo osobistych zwierzeń związanych z dojrzewaniem w czasach, na które przypadła nasza młodość. Z tych historii powstał spektakl.
 
Ciekawostką jest również fakt, że na scenie obok zawodowych aktorów występują amatorzy. Aktorzy przybierają pseudonimy związane z ich nazwiskami (np. Sawę gra Rafał Sawicki), co jeszcze bardziej zaciera granicę między teatrem, a rzeczywistością. Dzięki temu pomyłki w tekście nie rażą, a widzowie nawiązują szybki kontakt z aktorami, przez co mogą nawet z nimi tańczyć.
 
Tytuł sztuki jest cytatem z przemówienia generała Wojciecha Jaruzelskiego. Nie jest to zresztą jedyna chwila, kiedy ze sceny padają słowa wypowiedziane przez autora stanu wojennego. To jego podobizny w ciemnych okularach odciskano wtedy czarną farbą na murach wszystkich dużych miast. To o nim szeptano dowcipy i mniej lub bardziej zabawne rymowanki („Jaruzelski smok wawelski”).
 
Spektakl tworzy kilkanaście ułożonych chronologicznie scenek. Widzowie poznają wspomnienia bohaterów z czasów podstawówki i liceum. Na scenie - szkolny, komunistyczny rygor przeplata się z pierwszymi doświadczeniami miłosnymi, kultem punk rocka, a nawet próbą tworzenia dziecięcej konspiracji. Wszystko to doprawione jest solidną porcją mądrego poczucia humoru.
 
Mocnymi stronami spektaklu są eksperymentalna reżyseria i dramaturgia, opierająca się na szekspirowskiej tezie, że życie jest teatrem, a zwykli ludzie aktorami. Pałyga i Ratajczak nie poprzestają na rozśmieszeniu widza, ukazując dziecięcą naiwność czy młodzieńczy bunt bohaterów. Nostalgiczne wspomnienia z młodości przeplatają się z tęsknotą za wolnością słowa i otwartymi granicami, a także goryczą stanu wojennego.
 
W sztuce nie brakuje pustych miejsc, do których widzowie mogą dopisać historie swojego życia. Ze sceny słychać też głos pokolenia, które większą część życia musiało spędzić w PRL-u. Pokolenia, które nie chce być nazywane ,,żyjącym w ciemności”, bo uważa, że ma prawo do uznania swojego życia za szczęśliwe. Słabszą stroną spektaklu są niekiedy zbyt mało wyraziste kreacje bohaterów, które mogą być skutkiem ubocznym improwizacji.
 
Z okazji wystawienia dramatu „Tak wiele przeszliśmy, tak wiele przed nami” Teatr Polski zorganizował zbiórkę pamiątek i gadżetów z lat osiemdziesiątych. W takim zbiorze wspomnień nie mogło zabraknąć bielskiej chluby, czyli poczciwego "malucha", epizodów z walki o papier toaletowy czy odrobiny kapitalistycznego luksusu: gumy do żucia "Donald". Eksponaty można obejrzeć na stronie teatru: www.teatr.bielsko.biala.pl.
 
Sztuka Pałygi i Ratajczaka  jest przeznaczona dla widzów w każdym wieku. Starsi być może odnajdą w niej reminiscencje z czasów młodości. Młodsze pokolenie z kolei pozna realia ustroju zwanego potocznie komuną. To z tamtego siermiężnego okresu pochodzi cytat, który zasługuje na pamięć: „Warszawa ma Pałac Kultury, a Bielsko-Biała dwa kominy w elektrociepłowni”.
 
                                                                                                                Agnieszka Pollak-Olszowska

Tak wiele przeszliśmy, tak wiele przed nami - Teatr Polski w Bielsku-Białej
reż.: Piotr Ratajczak
tekst: Artur Pałyga i zespół aktorski
prapremiera: 29 listopada 2009 
obsada: Tomasz Drabek, Jadwiga Grygierczyk, Agnieszka Przepiórska, Rafał Sawicki i in.